اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٦١
٥٠ سال درس خواندن، هنوز نفهميدهاى كه بايد در وقت نماز، بدنت آرام باشد؟ اينجا هم جاى نماز خواندن است؟[١]
دورى از شهرت
فقيه همدانى از شهرت و رياست پرهيز مىكرد و عزلت و گمنامى جز در وظايف شرعيهاش را دوست مىداشت. او در روزهاى عيد جلوس نداشت و دوست نداشت به هنگام مسافرت، كسى او را بدرقه كند. وى كمتر در مجالس عمومى شركت مىكرد و زياراتش را كوتاه و مختصر مىنمود. علامه امين مىنويسد:
نزديك عيدى، طلبهها به او گفتند: مىخواهيم روز عيد خدمت شما برسيم.
فرمود: من اين را نمىخواهم. اما دوستان در روز عيد به در خانه ايشان آمدند و در را بسته ديدند، دق الباب كردند، دامادش شيخ على در را باز كرد و ما به ديدار شيخ، برخلاف تمايل قلبىاش، رفتيم و خدا را بر اين زيارت سپاس گزارديم.
او در راهها و تنهايى، طى طريق مىكرد و شبها كسى را نداشت كه در مقابلش چراغ ببرد و اگر كسى او را نمىشناخت، مىپنداشت يكى از طلاب فقير است، چنانكه شبى با او راه مىرفتم، يكى از زائران ايرانى آمد و بدو گفت: آيا شما نماز وحشت مىخوانيد؟ او هم گفت: خير.
هيچوقت براى مطرح كردن خود، گامى برنداشت و به كسى اجازه تبليغش را نمىداد و سخنى كه از آن بوى تبليغ و معرفى خودش بوزد، هرگز به زبان نمىآورد.[٢]
كتابها
تأليفات فقيه همدانى به دو گروه: فتوايى و استدلالى تقسيم مىشوند.
[١]. نقل به مضمون از يكى از مجلههاى حوزه.
[٢]. امين، اعيان الشيعه، ج ٧، ص ٢١.