اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣١٤

را به تدريس مى‌گذرانيد، و گروهى بسيار در مجلس درس وى، به مقامات عاليه رسيدند. برخى از آنان عبارتند از آيات عظام:

١. حاج شيخ ابوالقاسم كبير قمى (١٢٨٠- ١٣٥٣ ه. ق)، صاحب حاشيه بر كفايه و حاشيه بر تفسير صافى.

٢. حاج شيخ حسن فاضل قمى (١٢٩٠- ١٣٦٦ ه. ق).

٣. حاج شيخ محمّد على حائرى قمى (١٢٩٠- ١٣٥٩ ه. ق)، صاحب مختارات الاصول و حاشيه بر كفايه.

٤. حاج سيد فخر الدين سيدى قمى (١٢٨١- ١٣٦٣ ه. ق).

٥. حاج ميرزا محمّد ارباب قمى (١٢٧٣- ١٣٤١ ه. ق)، صاحب اربعين الحسينية و شرح بيان شهيد.

٦. حاج شيخ حبيب اللّه قمى (١٢٨٩- ١٣٥٩ ه. ق).

٧. حاج سيد ميرزا اصفهانى.

ويژگى‌هاى شخصى‌

آن فقيه بزرگ زندگى‌اش را با كدّ يمين و عرق جبين مى‌گذرانيد، از حاصل دسترنج خويش ارتزاق مى‌كرد و در وجوه شرعيه مداخله نمى‌فرمود. وى باغ جديدى در مجاورت بقعه حضرت على بن جعفر عليه السّلام با عمارتى زيبا و چشم‌انداز و ساختمانى دل‌انگيز بنياد نهاد، كه مركز مطالعه، تدريس و زندگى ايشان بود.[١] او هرآنچه از وجوه شرعيه به دستش مى‌رسيد، بدون تصرف در دينارى از آن، به مستحقان مى‌رسانيد و از اين رهگذر، گروهى بسيار را اداره مى‌كرد.

ديگر از ويژگى‌هايش، نطق گويا، بيان شيوا و گفتار زيباى او بود. وى در وعظ، خطابه و ارشاد، دستى توانا و يد طولى داشت و با روش منحصر به خويش، بر منبر

[١]. رحيمى، گنجينه دانشوران، ص ١٦٢.