شيوه زندگى بزرگان بويژه دانشمندان اسلامى كه دين و دانش را به هم آميخته و با اخلاص در اين راه گام برداشته‌اند، بهترين اسوه و الگو براى جوانان امروز است تا از زندگى و سيره عملى آنان درس فراگيرند، زيرا تاريخ به‌طور مطلق بويژه زندگانى دانشمندان آزمايشگاه بزرگ زندگى است و با تدبير و انديشيدن در حوادث تكان دهنده در حيات آنان مى‌توان بر بسيارى از مشكلات فائق آمد.

تاريخ‌نگاران براى نگاشتن زندگى پيشينيان با انگيزه‌هاى گوناگونى وارد كار مى‌شوند ولى هيچ انگيزه براى نويسنده و خواننده مقدستر از انگيزه عبرت‌گيرى و درس‌آموزى و اسوه‌پذيرى نيست و لذا قرآن در نقل سرگذشت گذشتگان مسأله عبرت‌آموزى را مطرح مى‌كند و مى‌فرمايد: لَقَدْ كانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبابِ‌.[١]

كتابى كه اكنون پيش روى خود داريد آسمان دانش را با ستارگان و اختران پر فروغ خود براى شما ترسيم مى‌كند كه هريك بسان ستاره سقف نيگلون، هادى و راهنمايى امت و يا امت‌هايى بوده است و در حقيقت مصداق آيه مباركه: وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ‌[٢] به شمار مى‌روند و در آيه ديگر مى‌فرمايد: وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ:[٣] «اوست كه ستارگان براى شما قرار داد تا در تاريكيهاى خشكى و دريا به وسيله آنها راه پيدا كنيد».

اين كتاب برخلاف غالب كتابهاى تراجم تنها بر تاريخ تولد و تاريخ وفات، و نام اساتيد و تلاميذ و تأليفات اكتفا نورزيده بلكه تحليل‌هاى زيبايى از تاريخ اختران آسمان فقاهت انجام داده است و هرسخنى را كه درباره كسى نقل مى‌كند سند كتبى و شفاهى آن را ارائه مى‌دهد و تاريخ زندگانى بزرگان را به صورت مستند عرضه مى‌كند.

فزون بر اين نا آنجا كه توان داشت بر غالب مدارك ترجمه فقيهان مراجعه كرده و

[١]. يوسف/ ١١١.

[٢]. نحل/ ١٦.

[٣]. انعام/ ٩٧.