اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٥٦٢
ولادت
آيت اللّه حاج شيخ عبد اللّه مامقانى در ١٥ ربيع الاول ١٢٩٠ ه. ق،[١] در نجف اشرف و در بيت علم و تقوا چشم به جهان گشود.
خاندان
خانواده او يكى از مشهورترين بيوت علمى شيعه به شمار مىرود، نياى والايش آيت اللّه علامه شيخ عبد اللّه مامقانى (د. ١٢٤٦ ه. ق) از علماى معروف كربلا و پدرش مرجع والامقام آيت اللّه شيخ محمّد حسن مامقانى (د. ١٣٢٣ ه. ق) و برادرش آيت اللّه شيخ ابو القاسم مامقانى (د. ١٣٥١ ه. ق) و دامادش مرجع عالىقدر شيعه آيت اللّه سيد محمّد هادى ميلانى (د. ١٣٩٥ ه. ق) و پدر همسرش آيت اللّه ملا احمد كوزه كنانى تبريزى (د. ١٣٢٧ ه. ق) بودهاند، كه شرححال هر يك از آنان در كتابهاى تراجم آمده است.[٢]
تحصيلات
وى ٥ ساله بود كه نزد يكى از بانوان، خواندن و نوشتن قرآن را فراگرفت.[٣] از آنجا كه نشانههاى هوش و استعداد فراوان در سيمايش نمايان بود، پدر بزرگوارش خود تعليم او را برعهده گرفت و بدو كتابهاى: نصاب الصبيان، گلستان، صرف و نحو، و شرح سيوطى را آموخت، تا اينكه يكى از شاگردانش مرحوم آيت اللّه شيخ
[١]. مامقانى، تنقيح المقال، ج ٢، ص ٢٠٨؛ در ريحانة الادب سال ١٢٩٢ ه. ق، و در مصفى المقال ١٢٨٧ ه ق نگاشتهاند. اما گفتار خود ايشان در تنقيح المقال مقدم بر ساير اقوال است.
[٢]. شرحاحوال پدر و جد ايشان را در مجله مسجد، سال ١٣٧٥، شماره ٢٧، با عنوان« آيت اللّه محمّد حسن مامقانى»، نگاشتهام.
[٣]. مامقانى، تنقيح المقال، ج ٢، ص ٢٠٨.