اما، ظاهرا اين سخن بعيد مى‌نمايد. مگر آنكه ولادت شيخ را در سال ١١٩٢ ه. ق، و سن ايشان را به هنگام وفات استاد اكبر وحيد بهبهانى ١٦ سال و زمان درگذشت علامه بحر العلوم را در ٢٠ سال بدانيم.

ولى اگر ولادت صاحب جواهر را- به گفته شيخ آقا بزرگ تهرانى- در ١٢٠٢ ه. ق بدانيم، وجه بعد روشن مى‌شود.

مرحوم صاحب جواهر علاوه بر مرحوم شيخ جعفر كاشف الغطاء و مرحوم سيد محمّد جواد عاملى، از مرحوم شيخ احمد احسائى‌[٣] (د. ١٢٤٣ ه. ق) هم اجازه روايت داشته و نقل حديث مى‌كرده است.

حركت علمى در نجف‌

با گسترش انديشه اخباريگرى- كه نقطه اوج آن با كتابها و نوشتارهاى ميرزا محمّد امين استرابادى (د. ١٠٣٣ ه. ق) همانند فوائد المدنيّة و دانشنامه شاهى پديد آمده بود- و شرح و بسط آن توسط دانشمندان و محدثانى همچون سيد نور الدين فرزند سيد نعمت اللّه جزائرى (د. ١١٥٨ ه. ق) و فرزندش سيد عبداللّه جزائرى (د. ١١٧٣ ه. ق) و شيخ حسين عصفورى بحرانى (د. ١١٨٣ ه. ق)، و از همه مهمتر و مشهورتر شيخ يوسف بحرانى صاحب الحدائق الناضرة (١١٨٦- ١١٠٧ ه. ق)، تفكر مجتهدين اصولى اندك‌اندك در انزوا و خمول قرار گرفت و مى‌رفت تا باب اجتهاد بسته شود.

[١]. موسوى خوانسارى، روضات الجنات، ص ١٨٢؛ عليارى، بهجة الآمال، ج ٦، ص ٣١١.

[٢]. همان.

[٣]. تهرانى، كرام البررة، ج ١، ص ٣١١.