اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ١٦٥
از ايشان (شيخ محمّد على) فرزندان عالم عاملى به جاى ماند، كه مىتوان از آقا شيخ محمّد جواد، آقا شيخ محمّد كاظم و آقا شيخ مرتضى نام برد.
به نوشته علّامه تهرانى:
«شيخ محمّد جواد از بزرگان و دانشمندان زمان خود بود. از تأليفات او مىتوان به «تنبيه العباد للتزود بخير الزاد- شرح خطبه همام- و شرافة الاعمال- شرح دعاى مكارم الاخلاق- را برشمرد. او در سال ١٣٢٥ ه. ق درگذشت».[١]
نويسنده كتاب زندگانى و شخصيت شيخ انصارى، درباره آقا شيخ محمّد كاظم مىنويسد:
«از علماى خوزستان، مرجعتقليد آن سامان و شاگرد آخوند خراسانى بود، در سال ١٣٧١ ه. ق، درگذشت و در حسينيه جدّش دفن شد».[٢]
رساله عمليه وى منتخب المنتخب ناميده مىشد.[٣]
فرزند بزرگوارش مرحوم آيت اللّه علامه رجالى حاج شيخ محمّد تقى شوشترى (١٣٢١- ١٤١٦ ه. ق) صاحب كتاب ارزنده و گرانسنگ «قاموس الرجال» و «بهج الصباغة» و ديگر كتابهاى فقهى، حديثى، تاريخى است، كه ذكر جميل وى مقالتى جدا را مىطلبد.[٤]
آقا شيخ مرتضى نيز در سال ١٣٣٤ ه. ق به تحريك انگليس به درجه شهادت نايل آمد. كتاب او محرق الجنان فى وقايع آخرالزمان به زبان فارسى و درباره جنايتها و سياستهاى فريبكارانه انگليس بود و هرگز به چاپ نرسيد.[٥]
[١]. تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٣٣٦؛ همو، الذريعة، ج ٤، ص ٤٤٤ و ج ١٣، ص ٤٤.
[٢]. انصارى، زندگانى و شخصيت شيخ انصارى، ص ٢١١.
[٣]. جزائرى، نابغه فقه و حديث، ص ٢٦٥.
[٤]. مقاله مفصلى درباره اين شخصيت توسط آقاى مهدى اسفند يارى در همين مجله، سال ١٣٧٤، شماره ١٩، صص ٦٨- ٧٤، به چاپ رسيده است.
[٥]. تهرانى، الذريعة، ج ٢٠، ص ١٤٨.