مادر صاحب جواهر- كه علويه‌اى از سادات آل حجاب بود- از اينكه فرزند بزرگش- با آن علم و فضل- را از دست داده و فرزند كوچكترش برايش مانده بسيار اندوهگين شد. اما دست تقدير براى فرزند كوچكش سرنوشت عجيبى را رقم زده بود: زعامت كبرى و رياست تامة تشيع.

مادرش ماند و ديد كه آوازه فرزند كران تا كران گيتى را در نور ديده وصيت رهبرى‌اش همه‌جا را فراگرفته است.[١]

ولادت‌

تاريخ تولد صاحب جواهر بدرستى روشن نيست، اما از قراين و احتمالات چنين برمى‌آيد كه وى در حدود سال ١٢٠٢ ه. ق.- و يا حتى بسيار پيش از آن- در نجف اشرف ديده به جهان گشود.

علّامه بزرگ شيخ آقا بزرگ تهرانى (ره) با استفاده از دو قرينه، تاريخ ١٢٠٢ ه.

ق را سال ولادت مرحوم شيخ دانسته است:

١. آنچه در السنه و افواه فقها معروف است، و مرحوم علامه سيد حسن صدر بدان تصريح كرده‌[٢] كه مرحوم صاحب جواهر در سنين ٢٥ سالگى به تأليف و تدوين موسوعه عظيم جواهر دست يازيد.

٢. آنگونه كه از يكى از موضوعات‌[٣] كتاب طهارت جواهر برمى‌آيد، از تأليف آن باب در زمان زندگانى استادش كاشف الغطاء (د. ١٢٢٨ ه. ق) فراغت جسته است (زيرا براى استادش به «سلمه اللّه تعالى» دعا مى‌كند)

[١]. مظفر، مقدمه جواهر الكلام، ج ١، ص ٥.

[٢]. قمى، فوائد الرضويه، ص ٤٥٣.

[٣]. نجفى، جواهر الكلام، ج ٢، ص ٤٨، مبحث احكام استنجاء در شرح« و لا الحجر المستعمل».