اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٦٠٧
عميق وى در فقه، اصول، كلام، تفسير، فلسفه، درايه، حديث، نجوم، تاريخ، شعر، رجال و ديگر علوم گرديد».[١]
ك) اخلاص در نيت
مشهور است كه آن حكيم و الاقدر، چون فقط خدا و دفاع از حق را در نظر داشت، نمىخواست نامش بر روى كتبش نگاشته شود. (براى نمونه التوحيد و التثليث و الرحلة المدرسية چاپ اول). اوج اخلاص و صدق و صفاى اين قلهسان حكمت را ببين كه مىگفت: تنها قصدم خدمت و دفاع از حق و حقانيت است، براى رضايت پروردگار؛ چه به نام من باشد يا به اسم ديگرى.[٢] على عليه السّلام فرمود:
«ثمرة العلم اخلاص العمل»[٣] «و بلاغى هرچه علمش افزون مىشد، اخلاصش فزونتر مىگرديد و هرچه اوج عظمتش پديدار مىگشت، فروتنى او بيشتر مىشد.
ل) زهد
پيشواى زهد پيشگان على عليه السّلام مىفرمايد: «الزهد سجية المخلصين».[٤] بلاغى بزرگ كه عظمت نامش لرزه بر اندام معاندين و مخالفين مىافكند و آثارش شهرت جهانى يافته بود، چنان زاهدانه مىزيست كه زندگانى مولايش على عليه السّلام تداعى مىشد. گويند:
«اتاق كوچكى داشت و در آن جز حصير و گليمى كه بر آن مىنشست، چيز ديگرى ديده نمىشد. در زمستان وسايل گرمازا و در تابستان وسيله خنك كننده نداشت، با اينكه مزاجى ضعيف و بيمار داشت».
[١]. بلاغى، مدرسه سيار، مقدمه.
[٢]. ر. ك: تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٣٢٤.
[٣]. آمدى، غرر الحكم، ج ١، ص ٣٦١.
[٤]. همان، ص ٢٤.