اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٩٩
بود. هيچ فقيهى از اين كتاب بىنياز است و خود را هماره نيازمند آن مىبينند. مؤلف با زبردستى و چيرگى تمام و با احاطهاى تام با استفاده از ادله اربعه: كتاب، سنت، اجماع و عقل به تحرير مطلب پرداخته و به شايستگى از عهده آن برآمده است».[١]
امتيازات جواهر- از آنچه گفته شد برمىآيد- عبارتند از:
١. احاطه به اقوال و گفتار علما و ادله فتاواى فقها و مناقشه در آن با ديد تحقيق و نظر عميق.
٢. دربرگرفتن تمام ابواب فقه از عبادات گرفته تا معاملات و احكام سياسى فقه.
٣. يكنواختى اسلوب و روش از ابتداى كتاب تا انتهاى آن.
٤. بىنياز كردن فقيه از بسيارى از آثار فقهى متقدمان، و در برداشتن بسيارى از بحثهاى تأليفات فقهى متأخران. مجتهد با در اختيار داشتن آن و تأمل در صفحاتش از استنباط حكم شرعى مطمئن خواهد بود.
٥. دربرگيرنده بسيارى از فروعات فقهى نادر و كمياب است كه آنها را در كتابهاى مفصل فقهى ديگر نمىتوان يافت. اين كتاب شامل امهات مسائل و فروع مباحث فقه است.
آرى، اگر سى سال مرحوم شيخ بزرگ بر سر اين كتاب عمر گذاشت، اما در عوض جاودانه كتابى از خود به يادگار نهاد كه تا قرنها و عصرهاى متمادى همانند اخترى فروزان در آسمان علم و دانش خوش خواهد درخشيد.[٢] از بدو تأليف
[١]. انصارى قمى،« شروح شرايع الاسلام»، مجله مشكاة، شماره ٤٣، صص ١٩٧- ٢٢٩.
[٢]. از آنجا كه صاحب جواهر خط زيبايى نداشته و خواندن خط وى دشوار بوده است، لذا مرحوم شيخ تصحيح و بازنويسى كتاب جواهر را به علامه شيخ حسن قفطان نجفى و فرزندش شيخ ابراهيم واگذار كرد. و آنان با نوشتن يك دوره جواهر با خط خوش، امر را بر كاتبان و ناسخان آسان كردند، و حتى گفته شده است كه اگر آن دو نبودند هرگز جواهر قابل استفاده نمىبود. جز اهما اللّه من المسلمين خير الجزاء؛ تهرانى، كرام البررة، ج ١، ص ٣٤٠.