اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٩٦
فضلاء افاضل اعيان و مأخذ علماى دوران است.[١] الحق كه شرحى- بر شرايع الاسلام- به اين توضيحات رفيعه و تفصيل استدلالات دقيقه تا اين زمان در تصانيف احدى از مجتهدين ماضيه ديده نمىشود. از اول فقه تا آخر آن در تمام مجلدات شرح مذكور دقيقهاى از دقايق نامرعى نگذاشته و به كمال خوشبيانى و تحقيقات پرداخته».[٢]
٤. مرحوم علّامه بزرگوار حاج شيخ عباس قمى (د. ١٣٥٩ ه. ق) چنين مىنگارد:
«مؤلف آن بر تمام فقها با گردآورى و تأليف اين كتاب منت نهاده و اين كتاب در ميان كتب فقهى به مانند بحار الانوار در ميان كتب حديث است».[٣]
٥. آيت اللّه علامه سيد محسن امين عاملى (د. ١٣٧١ ه. ق) نيز مىفرمايد:
«هماره علماى پس از وى بر اين كتاب تكيه كرده و كتاب ديگرى را بر آن برترى ندادهاند. و اين به خاطر مزايا و ويژگيهايى است كه اين كتاب داراست، از قبيل: مشتمل بودن جواهر بر تمام ابواب فقه: از عبادات و سياسات و معاملات، و جمع نمودن اقوال و گفتههاى فقها در تمام موضوعات فقهى، و قرار گرفتن مبناى كتاب بر استنباط و استدلال، و اعمال نظر دقيق و تجلّى روح تحقيق در جاىجاى كتاب، و خالى بودنش از حشو و زوائد. همه اينها خصايصى است كه در كمتر كتابى از متقدمين و متأخرين پيش آمده، و اينها همه دليل برترى كتاب بر اشباه و نظايرش گرديده است».[٤]
[١]. لكهنوى، تكملة النجوم السماء، ج ١، ص ٧١.
[٢]. همان، ص ٧٣.
[٣]. قمى، فوائد الرضوية، صص ٤٥٢- ٤٥٣.( يعنى همانگونه كه بحار در برگيرنده اخبار و روايات تمام موضوعات است، جواهر نيز شامل ادله تمام عناوين و موضوعات فقه است).
[٤]. امين، اعيان الشيعه، ج ٩، ص ١٤٩.