برجاى مانده است، اما در ميان آنها جواهر الكلام فى شرح شرايع الاسلام از درخشندگى برخوردار است. اين كتاب بسان دائرة المعارف فقه اماميه از بدو تأليف تاكنون هماره محل اعتماد فقها و مرجع علما بوده و با وجود آن، فقيه و مجتهد، خود را از رجوع به ديگر كتب بى‌نياز مى‌بيند.

مرحوم صاحب جواهر خود مى‌فرمود:

«هر كه نزد او جامع المقاصد و وسائل و جواهر باشد، به كتاب ديگر محتاج نخواهد بود، زيرا فقيه با مطالعه اين سه كتاب از عهده فحص و جستجو- كه براى استنباط مسائل فرعى واجب است- خارج خواهد شد».[١]

و نيز از شيخ انصارى (د. ١٢٨١ ه. ق) حكايت شده كه مى‌فرمود:

«براى مجتهد رجوع به وسائل و جواهر كفايت مى‌كند، و كم اتفاق مى‌افتد كه به نظر در كتابهاى پيشينيان نياز پيدا كند».[٢]

مرحوم علامه سيد شفيع جاپلقى (د. ٢٨٠ ه. ق) مى‌فرمايد:

«كتاب جواهر الكلام در برگيرنده گفتار فقيهان، بيان ادله و ذكر ترجيح و تعارض بين آنها، و ايراد تمام فروع فقهى، و تطبيق فروع بر اصول و قواعد بوده، و به جان خودم قسم كتابى است كه در نهايت زيبايى و شيرينى نوشته شده است. جزاه اللّه من الإسلام خير جزاء المحسنين».[٣]

تمام مورخان و تراجم نگاران در وصف اين كتاب داد سخن داده‌اند كه به برخى از آنها اشارتى مى‌شود:

١. مرحوم آيت اللّه علامه سيد محمّد باقر موسوى خوانسارى (د. ١٣١٣ ه. ق) مى‌نويسد:

[١]. قمى، فوائد الرضويه، ص ٤٥٣.

[٢]. امين، اعيان الشيعه، ج ٩، ص ١٤٩.

[٣]. جاپلقى، الروضة البهية فى الطرق الشفيعية، هفت صفحه به پايان كتاب مانده.