پيشتر گفتيم كه تحرك علمى نجف در زمان زعامت مرحوم صاحب جواهر به اوج خود رسيد. به گونه‌اى كه صدها و يا هزاران تن از هرسو براى فراگيرى دانش روى بدانجا نهادند. و روشن است كه در آن هنگام مجلس درس صاحب جواهر از شكوه خاصى برخوردار بود و آكنده از مشتاقان علم و دانش. گفته‌اند كه در محضر وى بيش از شصت تن از فقيهان و مجتهدان مسلّم- كه به فضيلت و برترى آنان در حوزه علمى نجف اعتراف داشتند و اجتهادشان نزد استاد قطعى بود-[١] وجود داشت. حتى خود آن فقيه سترگ به اجتهاد چند نفر از شاگردانش بارها بر فراز منبر تدريس شهادت مى‌داد.[٢] از درس صاحب جواهر بود كه بسيارى از اساطين مجتهدان و اركان فقه در شهرهاى مختلف كشورهاى اسلامى برخاستند و چراغ فروزانى فراراه ره گمكردگان شدند و به ارشاد و راهنمايى ظلمت‌زدگان جهل و نادانى پرداختند.

شمارش شاگردان آن يگانه عرصه اجتهاد كارى است بس مشكل، اما درحد توان و امكان برخى از آنان را ياد مى‌كنيم:[٣] آنان عبارتند از:

١. سيد ابراهيم شريعتمدار سبزوارى (١٣١٦- ١٢٣٥ ه. ق).

٢. سيد ابراهيم لواسانى (د. ١٣٠٩ ه. ق)- مقرّر درس صاحب جواهر اجازه اجتهاد

٣. شيخ ابراهيم بن محمّد على قمى (د. ١٣٠٨ ه. ق)

٤. شيخ ابراهيم شيروانى- صاحب «مبانى الأصول»

٥. شيخ ابراهيم قفطان رياحى- صاحب «قاطعة النزاع فى احكام الرضاع»- (١٢٧٩- ١١٩٩ ه. ق).

[١]. در جاى مناسب به ذكر نام آنان خواهيم پرداخت.

[٢]. عليارى، بهجة الآمال، ج ٦، ص ٣١١.

[٣]. تهرانى، نقباء البشر و كرام البررة.