اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٧٧
١. آقا محمّد كبير، داماد مولى ابو الحسن شريف فتونى عاملى اصفهانى،[١] صاحب كتاب ضياء العالمين است كه تنها فرزندش دخترى به نام «آمنه» بود كه به عقد پسر عمويش شيخ عبد الرحيم فرزند آقا محمّد صغير درآمد و ثمره اين پيوند شيخ باقر نجفى- پدر صاحب جواهر- بود.
٢. آقا محمّد صغير، كه از علماى نجف بود و در سال ١١٤٩ ه. ق. بدرود حيات گفت و در رثاى او سيد صادق فحّام قصيدهاى سرود.
بنابراين، شيخ باقر نوه آقا محمّد صغير، و نوه فرزند آقا محمّد كبير بوده و از نوادگان شريف فتونى است، و صاحب جواهر هم كانون اجتماع خانوادههاى بزرگ علمى و مجمع فضايل نياى[٢] خود بوده و در دامان علم و فضل و كمال پرورش يافته است.[٣]
علامه تهرانى شرحاحوال اين بزرگان را در الكواكب المنتشرة فى القرن الثانى بعد العشرة آورده است.
برادر بزرگتر صاحب جواهر «شيخ محمّد حسين» نيز از فضلاى مشهور حوزه نجف بود كه در عنفوان جوانى در راه مسجد سهله اشتباها به قتل رسيد. علت اين واقعه را چنين نگاشتهاند:
به دنبال حمله و هجوم وهابيها به نجف و كربلا در اوايل قرن ١٣ ه. ق.
- سالهاى قبل از ١٢٢٠ ه. ق- به دستور آيت اللّه العظمى شيخ جعفر كاشف الغطاء عدهاى تجهيز شده و سلاح بر دست گرفته و به پاسدارى از شهر نجف و نگهبانى در بيابانهاى اطراف شهر پرداختند.
[١]. قمى، فوائد الرضويه، صص ٤٥٥- ٤٥٦؛ نورى، مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٣٨٥؛ صدر، تكملة أمل الآمل، صص ٤٤٢- ٤٤٣.
[٢]. جدش شيخ عبد الرحيم كبير، سبط سيد امير محمّد باقر افطسى خاتون آبادى اصفهانى است كه از دانشمندان نجف به شمار مىرفت.
[٣]. نسبت صاحب جواهر با فتونى عاملى بدين ترتيب آمده است:
شيخ محمّد حسن بن شيخ باقر بن آمنه بنت فاطمه بنت المولى ابو الحسن فتونى( فتونى عاملى يكى از شاگردان علامه مجلسى و يكى از علماى بزرگ اصفهان بوده است).