اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٥٢١
با پايمردى و استقامت عشاير عرب به رهبرى فكرى و معنوى علما و مراجع، شكست سختى به ارتش انگليس وارد شد بهطورى كه تا پايان جنگ جهانى اول نتوانستند اكثر مناطق مركزى عراق را به تصرف خود درآورند. پس از شكست آلمان در جنگ اول و تجزيه و سقوط دولت عثمانى بود كه انگليس و فرانسه درصدد تصرف سرزمينهاى اسلامى برآمدند، فرانسه، لبنان و انگليس هم عراق و فلسطين را به چنگ آورد. با وفات آيت اللّه سيد محمّد كاظم طباطبائى يزدى در ١٣٣٧ ه. ق/ ١٩١٩ م، مرحوم ميرزا محمّد تقى شيرازى جانشين وى در رهبرى و زعامت شيعيان شد. در اين زمان آيت اللّه شيخ الشريعه اصفهانى به عنوان يار و همكار و پشتيبان مرحوم ميرزاى شيرازى[١] در تمام صحنههاى جهاد و پيكار حضور داشت. از جمله آنها نامه مشترك ميرزاى شيرازى و شيخ الشريعه اصفهانى به تئودور ويلسون، رئيسجمهور وقت آمريكا، در فوريه ١٩١٩ م پيرامون جنايات دولت انگليس[٢] و نامه مشترك آنان به همراهى آيت اللّه سيد اسماعيل صدر به وثوق الدوله، نخست وزير ايران، در اعتراض به قرارداد ١٩١٩ م بود.[٣]
با وفات آيت اللّه شيرازى در ١٧ اوت ١٩٢٠ م/ ١٣ ذى الحجة ١٣٣٨ ه. ق، مرجعيت و رهبرى انقلاب به شريعت اصفهانى انتقال يافت و با ارشادات، فداكارى و قدرت فكر و صلابت و رأى خويش به خوبى از عهده برآمد. ايشان در نخستين بيانيه خويش ضمن تسليت وفات ميرزا، چنين فرمود:
«... فوت او سستى و فتورى در اراده شما و خللى در اعمال شما وارد نخواهد كرد پس جد و جهد كنيد اى حاميان دين! و انقلاب را برپا نگاهداريد و عمليات دفاع را كه از قبل بر شما واجب نمودهايم، بيافزاييد».[٤]
[١]. از اين پس مراد ما از ميرزاى شيرازى، مرحوم آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى است.
[٢]. وردى، لمحات اجتماعية من تاريخ العراق، ج ٥، ص ١٠٥.
[٣]. همان، ج ٥، صص ١١٠- ١١١.
[٤]. آل فرعون، الحقائق الناصعة، ص ٣٥٢.