اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣١٣
اما بار ديگر مزاجش بيمار شد و مشهود او گرديد كه هواى نجف با او سازگارى ندارد. و لذا، به قم بازگشت.[١]
بازگشت به قم
آيت اللّه شيخ محمّد حسن نادى در زمان زندگى شيخ انصارى و حدود سال ١٢٧٩ ه. ق به زادگاهش بازگشت و به تأليف، تدريس، اقامه جماعت، وعظ و ارشاد پرداخت. او در محله چهارمردان قم ساكن شد و بدينجهت به چهارمردانى شهرت يافت.[٢] ميرزا على اكبر فيض درباره او مىنويسد:
«عالمى است عامل و فاضلى است كامل، كه در فنون علوم و رسوم دانش، صاحب بينش است. و بدينجهت، طلاب اين ولايت را روى استفادت بدان حضرت است. و همه روزه در مدرس تدقيق و حوزه تحقيقش حل مشكلات و توضيح معضلات مىنمايند. و در تعمق فكر و تشحيذ ذهن و اصابت رأى و استقامت خاطر در اين ولايت، كسى او را همال نيست ...».[٣]
وى شخصيتى تام و شاخصيتى به كمال داشت. گفتار و افكار دو استاد بزرگوارش را بر شاگردان خويش توضيح و شرح و بسط مىداد. از اين جهت در عصر زندگى استادش در قم، وى شهرت و اهميتى بىنظير كسب كرد.[٤]
تدريس
آن فقيه بزرگ در فقه، اصول و ادبيات شهرتى بسزا داشت.[٥] ايشان همه وقتش
[١]. ناصر الشريعه، تاريخ قم، ص ٢٥٨؛ انصارى، زندگانى و شخصيت شيخ انصارى، ص ٢٧٩.
[٢]. همان كتاب، ص ٢٥٩.
[٣]. همان كتاب، ص ٢٥٨.
[٤]. رحيمى، گنجينه دانشوران، ص ١٦١- ١٦٢.
[٥]. اعتماد السطنة الماثر و الاثار، ص ١٥٩.