اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٠
آيت اللّه سيد حسين قزوينى مؤلف معراج الاحكام در شرح مسالك و مستقصى الاجتهاد در شرح ذخيره.
در كتابخانه او بالغ بر ١٥٠٠ جلد كتاب در موضوعات گوناگون علوم اسلامى وجود داشت كه بر بيشتر آنها تعليقه و حاشيه زده و ٧٠ كتاب از تأليفات خويش و ديگران را به خط خود نوشته و همچنين حاشيهاى بر آيات الاحكام اردبيلى زده و رسالهاى در بداء و سلاح المؤمنين و ... نگاشته است.[١]
خدمات گرانبهاى علامه مجلسى به جامعه تشيّع
بدون ترديد علامه مجلسى از نادر كسانى بود كه خداوند او را براى حفظ آثار و معارف مكتب اهلبيت رسالت عليهم السّلام برانگيخت، چنانكه تاريخ شيعه مانند او را كمتر به خود ديده است. مسلما اگر خدمات و اقدامات ارزنده او نبود فرهنگ شيعه امروز بدينحد از شكوفايى و عظمت نرسيده بود. اينك به منظور آشنايى بيشتر خوانندگان عزيز به پارهاى از خدمات و زحمات گرانبهاى اين فقيد علم و فرهنگ نگاهى گذرا مىافكنيم.
١. درهم شكستن هيبت و صولت صوفيه: در دوران صفويه، صوفيه قدرتى فراگير به دست آورده بودند و پادشاهان اين خاندان از آنجا كه به هر دليل سياسى يا اعتقادى[٢] و ... به وجود آنان نياز مبرمى داشتند، گذشته از آنكه از پيشرفت و نفوذ
[١]. همان، ص ١٢- ١٣ و ٣٨١- ٣٨٢.
[٢]. شيخ صفى الدين اسحق اردبيلى( ٦٥٠- ٧٣٥ ق) جد سلاطين صفويه، رياست صوفيه اردبيل و آذربايجان را به عهده داشت و خود داماد و مريد شيخ زاهد گيلانى بوده است.
پس از وى صدر الدين- فرزند شيخ صفى- و پس از او خواجه على مقتداى صوفيه گرديد. سپس شيخ ابراهيم( يا شيخ شاه) مسندنشين او شده و آنگاه پسر كوچكترش شيخ جنيد جانشين او شد.
پس از چندى به ديار بكر رفته و مورد توجه پادشاه آققويونلو- اوزون حسن- قرار گرفته و خواهر شاه را به همسرى پذيرفت.- با كشته شدن شيخ جنيد در جنگ با شيروانشاه در( ٨٦٠ ق)، پسرش شيخ حيدر( كه دختر حسن- عالم شاه بيگم- را به ازدواج خود درآورده بود) به جايش نشسته و امر نمود تا مريدانش كلاه، سرخ رنگ دوازده ترك( به نشانه دوازده امامى بودن) بر سر نهند و بدينسبب آنان را قزلباش( سرخسر) ناميدند.
شيخ حيدر در جنگ با يعقوب و شيروانشاه در سال( ٨٩٣ ق) كشته شد و شاه اسماعيل در( ٩٠٦ ق، سيزده سالگى) به خونخواهى پدر با پشتيبانى مريدانش قيام كرده و شيروان را تسخير نمود. سپس در سال ٩٠٧ ق رسما به تخت سلطنت نشسته و سلسله سلاطين صفويه را تأسيس نمود.