اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٢٩٩
و به سبب ظهور و بروز مراتب علم و درجات تقوا، و طلاقت لسان و فصاحت بيان، و حلاوت محضر و ملاحت منبر، و حسن اخلاق، جاذب قلوب عامه خلايق، خصوصا اهل فضل و دانش از اركان دولت و اعيان ملت گرديد و بدين سبب بعضى از علماى معاصرش بر وى حسد برده، آنى از ايذا و اذيت وى غفلت نداشتند ....[١]
شاگردان
حاج ميرزا ابوالفضل تهرانى در تهران، از سال ١٣١٠ تا ١٣١٦ ه. ق به تدريس فقه، اصول، حديث و رجال اشتغال داشت. گروه بسيارى از شاگردان او به شمار مىرفتند، كه از آن جمله است:
١. علامه فقيد حاج سيد نصر اللّه تقوى، (١٢٨٢- ١٣٥٧ ه. ق). صاحب هنجار گفتار و عصاى موسى و ترجمه اشارات.
٢. مورخ و اديب سترگ عباسقليخان سپهر (د. ١٣٤٥ ه. ق)، صاحب ناسخ التواريخ كه ميرزا بر مجلد امام سجاد عليه السّلام و حضرت زينب تقريظ نگاشته است.
٣. علامه فقيه فيلسوف ميرزا طاهر تنكابنى (١٢٨٢- ١٣٦٠ ه. ق)، او خود براى فرزند معظمله آيت اللّه حاج ميرزا محمّد ثقفى تهرانى گفت:
نخستينبار كه پدرت حاج ميرزا ابوالفضل- رحمة اللّه عليه- را ملاقات كردم بدو گفتم من مسئلهاى صرفى، نحوى، منطقى، كلامى، فقهى، اصولى، حكمى و عرفانى دارم آيا اجازه مىدهيد از شما پرسش نمايم؟ فرمود: بلى، هرچه مىخواهى بپرس. پس بعد از طرح مسئله، هر فنى از فنون علم و دانش را چنان برايم توضيح داد كه من از حسن بيان و حضور جواب و جامعيت علمىاش در شگفت ماندم و بر استفاده از محضرش، عزم را جزم و شاگردىاش را اختيار كردم.[٢]
[١]. مصاحبى نائينى، تذكرة مدينة الادب، محدث ارموى، مقدمه ديوان الطهرانى، ص ل و لا.
[٢]. همان كتاب، ص سا.