اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٢٧١
٤. علامه سيد ميرزا علينقى طباطبائى، فرزند حاج آقا حسن طباطبائى
هجرت به نجف
مرحوم آيت اللّه فشاركى پس از ٢٢ سال تحصيل علوم دينى در كربلا، به سال ١٢٨٦ ه. ق براى درك مجلس درس آيت اللّه ميرزا محمّد حسن شيرازى كه پس از وفات شيخ مرتضى انصارى رياست علمى و مرجعيت جهان تشيع بدو محول شده بود به نجف اشرف مهاجرت كرد و تنها در محضر آن مرد بزرگ حاضر شد و آنى از او جدا نشد.[١] در سال ١٢٩١ ه. ق بود كه به دنبال مهاجرت ميرزاى شيرازى به سامرا و تشكيل حوزه علميه در آن شهر، مرحوم فشاركى نيز به سامرا رفت و در شمار برترين شاگرد و مشاور و گنجينه اسرار مرحوم ميرزا قرار گرفت.
وى اين درسها را با يار و صديق ديرينه و اخوالزوجهاش آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى مباحثه مىكرد. حضور او در اين درسها چه در نجف و چه در سامرا، براى ديگر شاگردان ميرزا بسيار مغتنم بود، زيرا مرحوم فشاركى اين درسها را براى ديگران تقرير مىكرد و مشكلات و نقاط ابهام را براى آنان روشن مىساخت.
مرحوم آيت اللّه اراكى فرموده است:
ميرزاى شيرازى جملات مبهمى را در درس مطرح مىفرمودند و طبقه سفلى از مبهمات ايشان چيزى متوجه نمىشدند، الا موقعى كه سيد محمّد فشاركى در درس حضور داشت، و سؤالاتى مطرح مىكرد، و مقدارى از ابهام بيرون مىآمد، و براى طبقه سفلى منشرح و منبسط مىشد؛ و هرگاه سيد محمّد فشاركى نبود، اجمالها و مبهمات ميرزا روشن نمىشد.[٢]
به گفته آيت اللّه سيد موسى شبيرى زنجانى:
[١]. اصفهانى، وقاية الاذهان، ص ١٤٣؛ معلم حبيب آبادى، مكارم الآثار، ج ٤، ص ١٤٣٦.
[٢]. ويژه نامه روزنامه جمهورى اسلامى« حماسه فتوا»، اسفند ١٣٧٠، ص ٧.