هنگامى كه آيت اللّه سيد عبد الكريم لاهيجى (د. ١٣٢٣ ه. ق) را كه تا آن روز ناشناخته مانده بود در مجلس درسش بديد و از مراتب علم و فضلش آگاه شد، او را بر مسند خويش و بر بالاى مجلس نشاند، تدريس در مدرسه مروى را بدو محول كرد و او را به دامادى خويش برگزيد.[١]

٧. حفظ عزت و شوكت دين‌

خداوند بزرگ در كتاب محكم خويش عزت را ويژه خود، پيامبرش صلّى اللّه عليه و اله و سلّم و گروندگان به دين مى‌داند و بس.[٢] آيت اللّه كنى با احراز مقام زعامت و رياست دينى پايتخت، بر آن شد تا از عظمت غيرمسلمانان جلوگيرى كند و بر شوكت و اقتدار مسلمانان بيفزايد.

توجه به زمان مرحوم حاجى نيز لازم است؛ زمانى كه غربيان و فرنگيان به عناوين مختلف به مملكت اسلامى هجوم مى‌آوردند، به شكلهاى گوناگون از مسلمانان كار مى‌كشيدند و بر ايشان آقايى مى‌فروختند، اقدامى براى شكستن سيادت و شوكت غيرمسلمانان لازم بود؛ كه آن هم به وسيله آيت اللّه كنى عملى شد.

مرحوم كنى اولين كسى است كه جزيه گرفتن از يهود و نصارى را در پايتخت عملى كرد.[٣] حاجى با اين كار سترگ خويش، دماغ پر از كبر و غرور غير مسلمانان را از باد نخوت خالى ساخت، و پشتشان را به خاك مذلت ماليد.

ملاعلى كنى در زمان خويش مانع استوارى منكرات بود، و بسيارى از زشتيها را از چهره جامعه زدود. نيز ايشان نخستين كسى بود كه به مثابه سد محكمى، در مقابل نفوذ شرق و غرب در ايران ايستاد؛ هم نفوذ شرق تزارى و هم رخنه فرنگيان و اروپاييانى كه در مقام استعمار و استثمار ايران بودند.[٤]

[١]. شريف رازى، اختران فروزان، صص ٤١٢- ٤١١.

[٢]. منافقون، آيه ٨.

[٣]. هرچند اين كار بعدها به عنوان گرفتن ماليات، ادامه يافت.

[٤] .. مصاحبه با آيت اللّه نجفى مرعشى،« نگاهى به زندگى حاج ملاعلى كنى» مجله پيام انقلاب، آبان، ١٣٦١، شماره ٧١، ص ٤٤.