اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ١١٦
خدا را در نظر مىگيرد، و هرگز به فكرش خطور نمىكند كه زمانى با انتشار اين كتاب براى خود شهرتى كسب كند او به يقين رسيده و كنه دين را درك نموده است.
«الاخلاص غاية الدين و ثمرة اليقين».
مرحوم آيت اللّه علامه سيد حسن صدر سخنى را از مرحوم آيت اللّه شيخ محمّد حسن آل ياسين نقل مىكند كه استادم مرحوم صاحب جواهر فرمود:
«فرزندم، به خدا سوگند، جواهر را براى خود و نه مراجعه مردم نگاشتهام، زمانى كه به عذارات مىرفتم در برابر پرسشهاى مردم مرجعى نداشتم كه بدان رجوع كنم و پاسخ گويم، لذا جواهر الكلام را نگاشتم».[١]
علامه صدر مىفرمايد:
وقتى من اين را از شيخ بزرگوار آل ياسين شنيدم، گفتم: «سبحان اللّه! من هماره از دو چيز در شگفت بودم:
١. موفقيت مؤلف در پايان رسانيدن اين شرح.
٢. رواج و گسترش آن به اين اندازه (زيرا كتابخانهاى نيست كه اين كتاب عظيم در آن نباشد)، و اكنون حيرت من برطرف شد.
آيت اللّه آل ياسين فرمود: چگونه؟
گفتم: سخن شما بيانگر آن است كه صاحب جواهر هنگام نگارش تنها خدا را در نظر داشته و هرگز در انديشه جاه و ريا و تعريف مردم و به رياست رسيدن نبوده، و علت اصلى اتمام و رواج كتابش همين است.
فرمود: بلى! راست گفتى. بيشتر نيتها مغشوش است.[٢]
مرحوم محدث قمى به نقل از مرحوم آيت اللّه شيخ مهدى فرزند علامه شيخ على كاشف الغطاء مىافزايد:
«در زمان صاحب جواهر، بيست نفر از دانشمندان و فقها به شرح شرايع
[١]. همان، ص ٢٦، ح ٧٧٧ و ص ٣٠، ح ٩٠٣.
[٢]. قمى، الفوائد الرضويه، ص ٤٥٣.