اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ١٠٩
رياست و مرجعيت شيعيان تكيه زده بود هيچگاه دست از تواضع برنداشت و هماره خود را ناچيز مىانگاشت. با آنكه «جواهر الكلام» وى در تمام حوزههاى علمى شيعه مورد احترام و قبول بود و همه با ديده اعجاب و حيرت بدان مىنگريستند اما او خود مىفرمود: «اگر كتاب كشف اللثام- هنگام تأليف جواهر- نزد من نبود، من نمىتوانستم كتابم را بنويسم»[١] و باز در مقام ناچيز شمردن كتاب خود به علامه شيخ محمّد حسن آل ياسين فرمود:
«به خدا سوگند من اين كتاب را به عنوان مرجع مردم ننوشتم و تنها براى مراجعه خويش نگاشتم، آنگاه كه به عذارات- جايى در اطراف حلّه- مىرفتم و در آنجا از مسائل شرعى خود مىپرسيدند و من به خاطر فقر و بىچيزى كتابى نداشتم كه همراه خود ببرم، پس عزم بر نوشتن كتابى كردم كه هنگام نياز بدان رجوع كنم. و اگر مىخواستم تصنيفى در علم فقه بنويسم دوست داشتم مانند كتاب رياض مير سيد على- كه به عنوان تصنيف نوشته شده است- بنويسم».[٢]
همچنين محدث نورى (ره) از استادش مرحوم شيخ عبد الحسين شيخ العراقين نقل مىكند كه:
من به استادم صاحب جواهر گفتم كه: براى چه كشف الغطاء را شرح نفرموديد و اداء حق مؤلف آن را كه استاد شما بود ننموديد؟ درحالىكه آن كتاب به سبب مشكل بودنش محتاج به شرح بود.
فرمود: «فرزندم، من از «أو كذا، أو كذا» هاى كتاب عاجز بودم و بر استنباط مدارك فروع آن كتاب قدرت نداشتم».[٣]
و اين كمال صفاى روح، احترام به استاد، تواضع علمى و فروتنى نفس شيخ
[١]. قمى، الكنى و الالقاب، ج ٣، ص ٨. توضيح: كشف اللثام و الابهام عن كتاب قواعد الأحكام، از تأليفات فاضل هندى مولى بهاء الدين محمّد بن تاج الدين حسن اصفهانى( ١٠٦٢- ١١٦٧ ه- ق)- كشف اللثام- است.
[٢] ( ٢ و ٣). قمى، فوائد الرضوية، ص ٤٥٣. توضيح: رياض المسائل فى تحقيق الأحكام بالدلائل، از تأليفات امير سيد على بن سيد محمّد على طباطبايى( ١١٦١- ١٢٣١ ه- ق) در شرح مختصر النافع محقق حلى است.
[٣] ( ٢ و ٣). قمى، فوائد الرضوية، ص ٤٥٣. توضيح: رياض المسائل فى تحقيق الأحكام بالدلائل، از تأليفات امير سيد على بن سيد محمّد على طباطبايى( ١١٦١- ١٢٣١ ه- ق) در شرح مختصر النافع محقق حلى است.