كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٥ - پيشگفتار

اصطلاح به كسى مى‌گويند كه در بخش مسائل شرعى فرعى و عملى قدرت استنباط داشته باشد و در امر حلال و حرام براى مردم فتوا دهد و محورى‌ترين رشته در حوزه‌هاى علميه رشته فقه و اصول است.

وليكن در لغت عرب و عرف اهل زبان عربى و در استعمال‌هاى قرآن و روايات- كه بر طبق لغت و عرف عام اطلاق كرده‌اند- هرگز فقه و فقاهت و فقيه منحصر در فقاهت در بخش حلال و حرام دين نيست، بلكه پيوسته سخن از تفقه در دين است كه كل دين را در برمى‌گيرد و فقيه كامل كسى است كه در هر سه بخش اهل اجتهاد و نظر باشد. قرآن كريم مى‌فرمايد:

وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنفِرُوا كَافّةً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ‌.[١] بر همه مؤمنان لازم نيست هجرت كنند يا همگان نمى‌توانند كوچ كنند، اما چرا از هر فرقه و جماعتى يك دسته كوچ نمى‌كنند تا در دين خدا تفقه كنند و دين‌شناس شوند و هنگامى كه به سوى قوم خويش برگشتند آنان را انذار كنند و از عذاب الهى بترسانند، باشد كه آنان برحذر شوند و بترسند.

در روايت معروف امام هفتم (ع) مى‌خوانيم:

«تفقّهوا فى دين الله، فإنّ الفقه مفتاح البصيرة، وتمام العبادة، والسبب إلى المنازل الرفيعة، والرتب الجليلة فى الدين والدنيا، وفضل الفقيه على العابد كفضل الشمس على الكواكب، ومن لم يتفقّه فى دينه لم يرض الله له عملًا».[٢]

در روايتى از مفضل بن عمر از امام صادق (ع) مى‌خوانيم:

«عليكم بالتفقّه فى دين الله ولا تكونوا اعراباً فإنّه من لم يتفقّه فى دين الله لم ينظر الله إليه يوم القيامة ولم يزك له عملًا».[٣]

بنابراين فقيه كامل كسى است كه هم در بخش اعتقادات با شيوه صحيح منطقى و

[١]. توبه( ٩): ١٢٢.

[٢]. تحف العقول، ص ٤١٠.

[٣]. الكافى، ج ١، ص ٣١، ح ٧.