كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ١٢٩ - معامله حيوانات مسخ شده

معامله حشرات‌

فروش حشرات در كلام مشهور فقها همچون شيخ طوسى‌[١] و علامه‌[٢] منع شده است.

مشهور نص خاصّى بر تحريم ندارند و تنها به دليل نداشتن ماليت و منفعت حلال بيع آنها را حرام مى‌دانند. ولى عدهاى از فقهاى متأخر از جمله امام راحل- در متن‌ تحرير- ملاك كلى را وجود و عدم منفعت حلال مقصود دانستهاند و براى عنوان حشره بودن مثل عنوان مسوخ بودن يا از سباع بودن، موضوعيت قائل نشدهاند؛ بلكه معتقدند خريد و فروش هر حشرهاى كه داراى منافع حلال مهم و قابل اعتنا باشد جايز است. چون مقتضى براى جواز موجود، و مانع، مفقود است. تجارت حشرات مشمول عمومات ابواب عقود و معاملات و تجارات است؛ مانند زنبور عسل كه مولد عسل است، و كرم ابريشم كه مولد ابريشم است، و زالو كه كاربردهاى طبى دارد. آرى حشراتى كه داراى منافع حلال نباشند، تجارت با آنها حرام است؛ مثل انواع سوسكها، مگسها، پشهها و ....

لازم به ذكر است كه منفعت حلال عقلايى منحصر در خوردن و آشاميدن نيست تا درباره معامله بسيارى از حشرات اشكال شود؛ بلكه منافع عقلايى زيادى وجود دارد كه عقلا به خاطر آنها بذل مال ميكنند. مثل نگهدارى پروانهها براى ظرافت و نقوش زيباى آنها، نگهدارى برخى جانداران براى نغمههاى زيباى آنها، براى نگهدارى در باغ وحش، و براى تحقيق و مطالعات علمى و ....

معامله حيوانات مسخ شده‌

بيع ميمون در كلام فقهاى متقدم و متأخر همچون شيخ مفيد،[٣] شيخ طوسى،[٤] محقق‌[٥] و

[١]. المبسوط، ج ٢، ص ١٦٦.

[٢]. تذكره الفقهاء، ج ١، ص ٤٦٥.

[٣]. المقنعه، ص ٥٨٩.

[٤]. النهايه، ص ٣٦٤؛ الخلاف، ج ٣، ص ١٨٣.

[٥]. شرايع الاسلام، ج ٢، ص ١٠.