كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٤٢٨ - آداب مستحب و مكروه در تجارت

٣. قسم خوردن براى خريد و فروش: در دو روايت قبل به آن اشاره شد. امّا در روايت ابراهيم بن عبدالحميد از امام هفتم (ع) هم مى‌خوانيم:

«ثلاثة لاينظر الله إليهم يوم القيامة: أحدهم رجل اتخذ الله بضاعة لا يشترى الا بيمين ولا يبيع إلّا بيمين».[١]

٤. فروش در محلى كه عيب مخفى مى‌ماند[٢]: در دو روايت اوّل و دوم به آن اشاره شده است. در روايت اوّل با تعبير

«وكتمان العيب»

و در روايت دوم با عبارت «ولا يدلس‌». افزون بر اين، هشام بن حكم مى‌گويد:

كنت أبيع السابري في الظلال فمرّ بي الكاظم (ع) فقال: «يا هشام! إنّ البيع في الظلال غشّ والغشّ لا يحلّ».[٣]

بعيد نيست كه قرار دادن ميوه‌هاى خوب در بالاى جعبه و ميوه‌هاى پست و نارس و خراب در پايين آن از اين قبيل باشد. رسول خدا (ص) به كسى كه اين كار را كرده بود، فرمود:

«ما أراك ألّا قد جمعتَ خيانة و غشّاً للمسلمين».[٤]

٥. سود گرفتن از مؤمن: مستند آن روايتى از حضرت صادق (ع) است:

«ربح المؤمن على المؤمن رباً إلّا أن يشتري بأكثر من مائة درهم فأربح عليه قوت يومك، أو يشتريه للتجارة فأربحوا عليهم، وأرفقوا بهم».[٥]

ضمناً سه مورد در متن مسأله استثنا شده است كه به دو مورد آن در اين روايت تصريح شده است: يكى خريد براى تجارت و ديگرى خريد بيش از صد درهم، مورد سوم در روايت ديگرى از امام صادق (ع) نقل شده است كه مى‌فرمايد:

[١]. همان، ص ٤١٩، ح ٢.

[٢]. مثلًا در تاريكى يا در روشنائى زياد كه نور چراغ‌هاى قوى، جنس را بيشتر از آنچه هست زيبا و براق نشان مى‌دهد.

[٣]. وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ٤٦٦، ح ١.

[٤]. همان، ص ٢٨٢، ح ٨.

[٥]. همان، ص ٣٩٦، ح ١.