كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ١٩٨ - اقوال مطرح شده در مسأله

اقوال مطرح شده در مسأله‌

شرح: در آغاز شرح مسأله هشتم ذكر شد معاملاتى كه به نحوى اثر حرام دارند چند نوعند: ١. معامله چيزهايى كه با وجود و هيئت خاصى كه دارند فقط فايده حرام دارند و ماده فسادند، مثل صليب و صنم و آلات لهو؛ ٢. معامله اشيايى كه داراى منافع حلال شايع هستند ولى قصد خريدار و فروشنده استفاده حرام است؛ ٣. معامله چيزهايى كه منافع حلال دارند و قصد فعلى طرفين استفاده حرام نيست، ولى بايع يقين دارد كه مشترى در جهت حرام استفاده خواهد كرد.

تاكنون اين سه بخش بيان شد؛ اكنون در مسأله يازدهم دسته چهارم بررسى مى‌شود، يعنى فروش چيزهايى كه شأنيت دارند در جهت حرام به كار برده شوند و احتمال و مظنّه استفاده حرام در آنها وجود دارد. مثل فروش اسلحه به دشمنان اسلام (كفّار و مشركان) كه ممكن است روزى قوى شوند و به جنگ مسلمانان بيايند. اگر قصد فروشنده تقويت نظامى دشمنان نيست ولى در هنگام معامله يقين دارد كه مشترى در جهت حرام استفاده خواهد كرد اين مسأله داخل دسته سوم معاملات است كه بحث شد. ولى اگر نه قصد دارد و نه علم، بلكه مبيع از امورى است كه ممكن است در جهت حرام استفاده شود و داراى اين شأنيت است، مورد بحث است. ضمناً طرح بحث به اين صورت كه «بيع اشيايى كه شأنيت دارند در جهت حرام استفاده شوند» ناصحيح است زيرا چيزى وجود ندارد كه شأنيت فوق در آن نباشد، بنابراين فقها بحث را روى مصداق خاصى (فروش اسلحه به دشمنان دين) قرار داده‌اند.

در اين مسأله پنج بحث مطرح است:

١. حرمت يا حلّيت بيع اسلحه به دشمنان دين (كفّار و مشركان)؛

٢. حرمت يا اباحه بيع اسلحه به مخالفان فرقه حقّه اماميه؛

٣. حرمت و جواز بيع ابزار و ادوات دفاع شخصى، همچون سپر و كلاه‌خود؛

٤. تعميم حرمت به قطاع الطريق و امثال آنها؛

٥. حكم وضعى، يعنى صحت و بطلان اين بيع.