كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٣٥٢ - اقسام واجب

- مانند دفن ميت- و مالى به خاطر اصل كار (دفن كردن) بذل نشود، بلكه به خاطر اين‌كه عمل خاصى (دفن مخصوصى) اختيار شده است اشكالى ندارد؛ پس آنچه حرام است، گرفتن اجرت براى اصل دفن مى‌باشد و امّا اگر ولى، جاى خاص و قبر مخصوصى را انتخاب كند و مال را براى حفر آن مكان مخصوص بدهد ظاهر اين است كه مانعى ندارد، چنان‌كه مانعى ندارد پزشك براى حاضر شدن نزد بيمار اجرت بگيرد؛ اگرچه براى گرفتن اجرت براى اصل معالجه، اشكال شده است، ولى اقوا جايز بودن آن است، اگر عمل، تعبّدى باشد- كه در آن قصد قربت شرط است- مانند غسل دادن ميت، اجرت گرفتن بر آن در هر صورت جايز نيست، البته گرفتن اجرت براى برخى از كارهاى غير واجب اشكال ندارد، همان‌گونه كه در غسل ميت گذشت. يكى از چيزهايى كه بر انسان واجب است، ياد دادن مسائل حلال و حرام است؛ پس اجرت گرفتن بر آن جايز نيست. و امّا اجرت گرفتن براى تعليم قرآن- چه رسد به غير آن، مانند كتابت و خواندن خط و غير اينها- مانعى ندارد، منظور از واجباتى كه گفته شد [گرفتن اجرت بر آن حرام است‌] واجباتى است كه بر خود اجير واجب باشد و امّا آنچه بر غير او واجب باشد و مباشرت در آن معتبر نباشد، گرفتن اجرت بر آن، حتى در عباداتى كه نيابت در آنها مشروع است مانعى ندارد، بنابراين اجير گرفتن براى اموات در مورد عبادات مانند حج و روزه و نماز اشكالى ندارد.

شرح: در ابتدا اخذ اجرت بر واجبات مورد بحث است. و در ضمن آن يا در پايان مسأله، درباره اخذ اجرت بر مستحبات هم بحث خواهد شد. اخذ اجرت بر مباحات و مكروهات و اجير شدن براى انجام آن كارها جايز است.

اقسام واجب‌

براى واجب در فقه و اصول، تقسيم‌هاى مختلفى ذكر شده است كه به تفصيل در خاتمه مباحث باب اوامر علم اصول بيان شده است، برخى از آنها عبارتند از:

١. واجب تعبدى و توصلى: واجب تعبدى واجبى است كه قصد قربت، شرط صحت آن است و بدون آن، عملْ باطل است. واجب توصلى واجبى است كه قصد