كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٢٢٥ - بخش پنجم حكم عكاسى و فيلمبردارى

چند فرع‌

قبل از بيان بخش‌هاى بعدى مسأله دوازدهم، چند فرع مهم درباره انواع گوناگون تصوير، و تصوير انواعى از موجودات بيان مى‌شود:

فرع اوّل: حكم عكس‌بردارى و فيلم‌بردارى با دوربين ذكر شد؛ حال اگر دستگاه خودكارى ساخته شده باشد براى ايجاد صور مجسمه- هر نوع مجسمه‌اى كه باشد، مجسمه كامل انسان يا حيوان، مجسمه‌هاى عروسكى، اسباب بازى كودكان، خوراكى‌ها و ...- و نقش انسان فقط تأمين مواد لازم براى دستگاه و روشن كردن آن باشد، آيا اين نوع از ايجاد و صنعت مجسّمه حرام است يا فقط مجسمه‌هايى كه با دست انسان مكلّف ساخته مى‌شود حرام است؟

آنچه در مورد گرفتن عكس با دوربين ذكر شد در مورد صنعت مجسمه با دستگاه نيز مطرح است و نظر دو فقيه بزرگوار، يعنى امام راحل و آيت الله خوئى (رحمه الله) اين است كه اشكالى ندارد، زيرا بر اين امر، تصوير و تمثيل اطلاق نمى‌شود تا مشمول روايات حرمت اين دو عنوان باشد.[١]

فرع دوم: گاهى شخص معينى تصوير و مجسمه كامل موجودى را مى‌سازد، چنين تصوير و تمثيلى قطعاً مشمول ادلّه تحريم تمثيل است، ولى گاهى دو يا چند نفر مشتركاً مجسمه‌اى را ايجاد مى‌كنند، مثلًا يكى اجزاى تمثال را مى‌سازد و ديگرى آنها را به هم ضميمه مى‌كند؛ آيا اين نيز حرام است يا نه؟

از سخنان امام راحل در مكاسب محرّمه‌ به دست مى‌آيد كه حرام نيست. وى صريحاً مى‌فرمايد:

لو اشترك إثنان أو أكثر في عمل صورة فالظاهر قصور الأدلّة عن إثبات الحرمة لفعل كلّ من الفاعلين أو أكثر.[٢]

منشأ بحث، عنوان‌ «مَن صوّر صورة» يا «مَن مثّل مثالًا» يا «مَن صوّر التماثيل‌» و مانند

[١]. ر. ك: همان، ص ٢٧٠.

[٢]. المكاسب المحرمه، ج ١، ص ٢٧٨.