كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٢٧١ - تبصره ششم

است؛[١] نوفلى نيز همين حكم را دارد.

ولى دلالت حديث محل اشكال است زيرا به فرموده امام راحل‌[٢] در معناى «حُداء» چند احتمال وجود دارد:

١. حُدا يعنى راندن شتران به هر وسيله‌اى (چه با صوت چه با ابزار ديگر)؛

٢. حُدا يعنى راندن شتر به مطلق صوت (غنايى و غير آن)؛

٣. حُدا يعنى راندن شتران با غنا (اخص معانى)؛

٤. حُدا مغاير و مباين با غناست.

آن گاه يا معناى اخير صحيح است زيرا عرف گواه است كه حُدا غير از غناست، يا يكى از چند احتمال است و با وجود احتمال، استدلال به روايت غلط است.

در نتيجه دليلى بر استثناى غنا در حُدا نداريم و عمومات حرمت غنا، آن را شامل است.

تبصره ششم‌

اين تبصره درباره غنا در عيد فطر و قربان و ساير ايام فرح و شادمانى از اعياد مذهبى و ملى و ... است. در اين باره دو روايت وجود دارد: صحيحه على بن جعفر از برادرش حضرت امام هفتم (ع) است:

قال: سألته عن الغناء أيصلح فى الفطر والأضحى و الفرح؟ قال (ع):

«لا بأس ما لم يزمر به».[٣]

اين روايت از نظر سند و دلالت خوب است و مراد از «ما لم يزمر به‌» اين است كه غنا همراه با مزمار و نواختن نباشد، چون از آلات لهو و استفاده از آن حرام است.

روايت ديگر روايت حميرى در قرب الاسناد است كه به سند خودش از على بن جعفر از امام كاظم (ع) نقل كرده و همان سؤال و جواب قبلى است با اين تفاوت كه‌

[١]. تنقيح المقال، ج ١، ص ١٢٨.

[٢]. ر. ك: المكاسب المحرمه، ج ١، ص ٣٤٨- ٣٤٩.

[٣]. بحار الانوار، ج ١٠، ص ٢٧١.