كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ١٢٣ - اقسام داروها

نظرية حضرت امام‌ (رحمه الله): نظر امام راحل نيز همين است كه در ضمن مسأله پنجم به آن اشاره كرد و در ذيل مسأله ششم تصريح فرمود. ولى همين شيخ اعظم در ادامه مى‌فرمايد: باب دواهاى حرام كه در غير حال مرض حرام ميباشند باب جدايى است و نبايد كسى اينها را ماده نقض قرار دهد.[١]

و در جاى ديگر ميفرمايد قياس بولهاى پاك ولى حرام به باب داروها درست نيست.[٢] بنابراين خريد و فروش داروهاى مشتمل بر حرام اشكالى ندارد.

٣. داروهايى كه از عين نجس ساخته شده است. اين نوع از داروها دو گونه‌اند:

الف) تمام معجون از عين نجس درست شده است. مثلًا از شراب يا مردار يا گوشت خوك يا چربى درست شده است. فروش اين نوع، از نظر مشهور و امام راحل جايز نيست.

دليل: زيرا معاوضه با عين نجس است كه حكم آن در مسأله اوّل بيان شد. در ضمن، نه عين نجس در چيزى مستهلك شده است تا پاك گردد- مثل استهلاك شير نجس در آب- نه استحاله شده است تا پاك باشد- مثل استحاله مردار به خاك- و نه انقلابى رخ داده است تا پاك شود- مثلًا انقلاب خمر به سركه- بنابراين، چنين معامله‌اى بيع عين نجس است و جايز نيست.

ب) داروهايى كه مشتمل بر نجس است، مثلًا تركيب‌يافته از شراب يا گوشت مردار است. به فتواى امام راحل خريد و فروش اين قسم جايز نيست.

دليل: اين دارو به خاطر اشتمال بر عين نجس، نه قابل تطهير است و نه با وصف نجاست- و در اين حالت- قابل انتفاع است تا مجوز بيع باشد.

حضرت امام (رحمه الله) در پايان مسأله صريحاً ميفرمايد: ملاك قابل انتفاع بودن در حال اختيار است، وگرنه هر چيزى در حال اضطرار قابل انتفاع است و چنين امرى مجوز بيع و معاوضه نيست.

[١]. المكاسب، ج ١، ص ١٩.

[٢]. همان، ص ١٨.