اما روايت منقول از امام على عليه السلام كه در آن، نخستين وحى قرآنى، آيه ١٥١ از سوره انعام دانسته شده،[٢] از چند جهت اشكال دارد، از جمله اين كه به نقل از ابن عباس و ديگران، سوره انعام از سوره‌هايى است كه همه آن، يكجا نازل شده است.[٣] دوم اين كه بر پايه روايت ديگرى از ابن عباس، آيه ١٥١ از سوره انعام، مدنى است.[٤]

واپسين آيه يا آيات نازل شده‌[٥]

زرقانى در مناهل العرفان، در باره واپسين آيه يا آياتِ نازل شده، ده ديدگاه را نقل كرده‌[٦] كه مهم‌ترين آنها عبارت اند از:

١. آيه ٢٨١ از سوره بقره: بر اساس شمار زيادى از روايات، آخرين آيه‌اى كه بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شد «وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ‌؛ از روزى هراسناك باشيد كه در آن به خداوند بازگردانده مى‌شويد، سپس به هر كسى هر چه اندوخته كاملًا داده مى‌شود، و به آنان ستم نمى‌شود» بود كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله با اشاره جبرئيل آن را در ميان آيه ربا و آيه دَيْن (پس از آيه ٢٨٠) از سوره بقره قرار داد و پس از آن پيامبر بيش از ٢١ روز و بنا بر قولى بيش از نه شب زنده نبود.[٧]

٢. بخشى از آيه ٣ از سوره مائده: به نقل يعقوبى، واپسين آيه نازل شده بر پيامبر خدا صلى الله عليه و آله‌ «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً؛ امروز دينتان را كامل كردم و نعمتم را بر شما تمام ساختم، و اسلام را دين مورد پسند برايتان قرار دادم»

[١]. التبيان فى تفسير القرآن: ج ١ ص ٢٤؛ مجمع البيان: ج ١ ص ٨٩؛ البيان: ص ٤٤٠.

[٢]. أحكام القرآن، ابن عربى ج ٤ ص ١٩٥٤؛ تفسير القرطبى: ج ٢١ ص ١١٧- ١١٨.

[٣]. ر. ك: التبيان فى تفسير القرآن: ج ٤ ص ٧٥؛ مجمع البيان: ج ٤ ص ٤٢١.

[٤]. ر. ك: التبيان فى تفسير القرآن: ج ٤ ص ٧٥.

[٥]. ر. ك: ص ٥٢( نزول آخرين وحى قرآنى).

[٦]. مناهل العرفان: ج ١ ص ٩٧- ١٠١.

[٧]. أسباب النزول: ص ١٦- ١٨؛ تاريخ اليعقوبى: ج ٢ ص ٤٣؛ تفسير مقاتل: ج ١ ص ٢٢٨.