گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠٩ - شواهد نقلى و تاريخى ديدگاه نخست

كنونى، در زمان پيامبر خدا و با اشراف ايشان انجام گرفته است.[١]

برخى ادّعاى اجماع كرده،[٢] مدّعى‌اند كه روايات صحيح فراوانى دلالت دارند كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و صحابه، قرآن را به ترتيب كنونى تلاوت مى‌كردند.[٣] برخى به ادلّه عقلى نيز استناد كرده‌اند.[٤] قاضى ابوبكر (م ٤٠٣ ق) اين نظر را ترجيح داده‌[٥] و قُرطُبى آن را مقبول‌تر دانسته است.[٦] شواهد اين ديدگاه به شرح زير است:

شواهد نقلى و تاريخى ديدگاه نخست‌

١. قرآن در زمان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله تدريس و حفظ و بر پيامبر صلى الله عليه و آله عرضه مى‌شد[٧] و جمعى مانند ابن مسعود و ابَىّ بن كعب و ديگران، آن را چندين بار بر پيامبر صلى الله عليه و آله خوانده‌اند.[٨]

٢. روايات فراوانى وجود دارد كه اصحاب پيامبر خدا صلى الله عليه و آله قرآن را ختم مى‌كردند، يا اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله، آنان را به ختم قرآن تشويق مى‌كرد. بنا بر اين، قرآن در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله آغاز و پايانى داشته است.[٩]

٣. بنا به روايتى كه نزد اهل سنّت، «صحيح» شمرده شده،[١٠] زيد بن ثابت مى‌گويد كه نزد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بوديم و قرآن را از برگه‌ها جمع مى‌كرديم.[١١] پس معناى تأليف قرآن، مرتّب كردن آيات و سوره‌هاى آن با نظارت پيامبر صلى الله عليه و آله است،

[١]. روح المعانى: ج ١ ص ٤٧ غ ٤٦؛ متى جمع القرآن: ص ١٦؛ البيان، ص ٢٤٠.

[٢]. متى جمع القرآن: ص ١٧.

[٣]. جمع القرآن دراسة تحليليه: ص ٢٨.

[٤]. دراسات قرآنيه( تاريخ قرآن): ص ٧٦.

[٥]. ر. ك: فتح البارى: ج ٩ ص ٣٨.

[٦]. تفسير القرطبى: ج ١ ص ٤٣.

[٧]. لباب التأويل: ج ١ ص ٩؛ مجمع البيان: ج ١ ص ٤٣.

[٨]. متشابه القرآن: ج ٢ ص ٧٧.

[٩]. مقدمتان فى علوم القرآن: ص ٢٧؛ دراسات قرآنيه( تاريخ قرآن): ص ٧٧- ٧٩.

[١٠]. جمع القرآن دراسة تحليلية: ص ٨٦-/ ٨٩.

[١١]. مسند ابن حنبل: ج ٥ ص ١٨٥؛ سنن الترمذى: ج ٥ ص ٣٩؛ البيان: ص ٢٥٤.