گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣٨ - شمار سورههاى قرآن

مكّى و ٢٨ سوره مدنى است.[١] برخى ديگر از ابن مسعود نقل كرده‌اند كه سوره‌هاى قرآن ١١٢ تاست. از زيد بن ثابت نقل شده كه سوره‌ها ١١٤ تاست و قول اكثر صحابه همين است.[٢]

اختلاف در شمارگان سوره‌هاى قرآن، دو سبب دارد: نخست آن كه برخى قرآن‌پژوهان، سوره توبه (برائت) را جزئى از انفال شمرده‌اند،[٣] چنان كه به گفته علامه طباطبايى، امامان اهل بيت عليهم السلام برائت را سوره‌اى مستقل نمى‌دانند؛[٤] بلكه آن را آياتى از سوره انفال مى‌شمارند.[٥] همچنين بر پايه برخى روايات، سوره‌هاى ضحى و ا لَم نشرح، يك سوره و نيز سوره‌هاى فيل و ايلاف، يك سوره به شمار مى‌آيند.[٦] سبب دوم، آن است كه بر پايه برخى اقوال شاذ، مُعَوَّذَتيْن (سوره‌هاى فلق و ناس) از سُوَر قرآن به شمار نمى‌آيند[٧] يا برخى، سوره‌اى موسوم به «قنوت» را بر مى‌شمارند كه خود، دو سوره به حساب مى‌آيد.[٨] روشن است كه اين گونه آراى شاذ، به دليل مخالف بودنشان با ادلّه متقن نزاهت قرآن از تحريف و همچنين ناسازگارى با اجماع مسلمانان، جايگاه و اعتبارى ندارند.

برخى معتقدند كه به اقتضاى تحقيق در روايات پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام و بر پايه آنچه در مصحف شريف آمده، اين سوره‌ها از يكديگر مستقل اند و روايات‌

[١]. الدرّ المنثور: ج ٦ ص ٤٢٢.

[٢]. روح البيان: ج ١٠ ص ٥٤٦.

[٣]. روح البيان: ج ١٠ ص ٥٤٦؛ مقتنيات الدرر: ج ١٢ ص ٢٦٨.

[٤]. الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٣ ص ٢٣٢. نيز، ر. ك: الكشاف: ج ٢ ص ١٧١.

[٥]. الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٣ ص ٢٣١. نيز، ر. ك: تفسير نور الثقلين: ج ٢ ص ١٧٦.

[٦]. التبيان فى تفسير القرآن: ج ١٠ ص ٣٧١؛ تفسير نورالثقلين: ج ٥ ص ٦٠٢، ٦٦٩؛ الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٣ ص ٢٣١- ٢٣٢.

[٧]. الدرّ المنثور: ج ٦ ص ٤١٦؛ روح البيان: ج ١٠ ص ٥٤٦؛ مقتنيات الدرر: ج ١٢ ص ٢٦٨.

[٨]. الدرّ المنثور: ج ١ ص ٣٠٧.