گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١٦ - نقد شاهد سوم

حاصل ترتيب‌دهى صحابه و مربوط به پس از پيامبر است.

نقد شاهد دوم‌

اين گزارش، مبتلا به روايت معارض است. روايات قول نخست و نيز گزارش ديگرِ خود زيد- كه از جمع قرآن در زمان پيامبر خدا خبر مى‌دهد-، وثوق به آن را از ميان مى‌برد.[١] ثانياً محتواى اين روايت، در مدعا صراحت ندارد؛ زيرا احتمال دارد مراد، اين باشد كه در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله قرآن، ميان دو جلد[٢] يا در يك مصحف، گردآورى نشده بود[٣] يا نتوانستند قرآنِ منظّم يا مدوّنى از نظر سوره‌ها فراهم آورند، هر چند پيامبر خدا صلى الله عليه و آله برخى اصحاب را به نظم و ترتيب خاصى در مورد آيات‌[٤] و سور آگاه ساخت.[٥]

شاهد سوم: استمرار نزول قرآن‌

گفته شده است كه چون نزول قرآن تا آخرين سال حيات پيامبر استمرار داشته و هميشه احتمال نزول آيات جديد در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله وجود داشت، جمع و تأليف نهايى آن در زمان حضرت، امكان نداشته است.

نقد شاهد سوم‌

با توجه به آن كه ٨٦ سوره در مكه و بيشترِ ٢٨ سوره ديگر پيش از آخرين سال زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شده است و روايات تقسيم ودسته‌بندى سوره‌ها، چينشى‌

[١]. مسند ابن حنبل: ج ٥ ص ١٨٥؛ المستدرك على الصحيحين: ج ٢ ص ٢٢٩.

[٢]. مقدمتان فى علوم القرآن: ص ٣٢.

[٣]. الإتقان فى علوم القرآن: ج ١ ص ١٥٥.

[٤]. التفسير الحديث فى علوم القرآن: ج ٦ ص ١٢٤.

[٥]. تاريخ قرآن، محمدباقر حجتى: ص ٢٢٧- ٢٢٨.