گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١٢ - شواهد ديدگاه دوم

كردند» و على عليه السلام به وصيت آن حضرت عمل كرد.[١]

ديدگاه دوم: اجتهادى بودن ترتيب سوره‌هاى قرآن‌

جمعى معتقد به اجتهادى بودن ترتيب كنونى قرآن اند. مالك (م ١٧٩ ق)، طبرى (م ٣١٠ ق)،[٢] ابن فارس (م ٣٩٥ ق)،[٣] مكّى بن ابى طالب (م ٤٣٧ ق)،[٤] عزّ الدين بن عبد السلام (م ٦٦٠ ق)،[٥] خطابى (م ٣٨٨ ق)،[٦] و از بزرگان شيعه: محدّث نورى (م ١٣٢٠ ق)،[٧] علامه طباطبايى،[٨] آية اللَّه معرفت‌[٩] و جمعى ديگر، بر اين باورند.

درميان قدما، قاضى ابوبكر ضمن تأكيد بر توقيفى بودن ترتيب آيات،[١٠] بارها بر اجتهادى بودن ترتيب سوره‌ها تأكيد كرده است.[١١]

شواهد ديدگاه دوم‌

اين قول به جمهور نسبت داده شده است؛[١٢] اما ممكن است استناد اين نظر به برخى، ناشى از ذكر روايات جمع قرآن پس از پيامبر صلى الله عليه و آله و سكوت آنها در برابر آن باشد و نه تصريح به اين ديدگاه. مهم‌ترين شواهد اين گروه عبارت اند از:

[١]. تفسير القمى: ج ٢ ص ٤٥١.

[٢]. ر. ك: البرهان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٢٥٧؛ تاريخ قرآن، حجتى: ص ٢٢٩.

[٣]. البرهان فى علوم القرآن: ج ١، ص ٢٥٨- ٢٥٩.

[٤]. كاوشى در تاريخ جمع قرآن: ص ١٥.

[٥]. كاوشى در تاريخ جمع قرآن: ص ١٥.

[٦]. ر. ك: تاريخ قرآن، محمدباقر حجتى، ص ٢٢٩.

[٧]. فصل الخطاب: ص ٤.

[٨]. الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٢ ص ١٢٨- ١٢٩ و ١٢١.

[٩]. التمهيد: ج ١ ص ٢٧٣.

[١٠]. الانتصار للقرآن: ج ١ ص ٢٩٢- ٢٩٩.

[١١]. الانتصار للقرآن: ج ١ ص ٢٧٩- ٢٨٨ و ٦٠.

[١٢]. الإتقان فى علوم القرآن: ج ١ ص ١٦٤- ١٦٥.