بر اين، پس از او هرگز پيامبرى برانگيخته نمى‌شود و كتاب شما را پايان‌بخش كتاب‌ها [ى آسمانى‌] قرار داد. بنا بر اين، پس از آن، هرگز كتابى نخواهد بود و بيان همه چيز و [چگونگى‌] آفرينش شما و آفرينش آسمان‌ها و زمين را و خبر آنچه پيش از شما بوده و [احكام‌] داورى ميان شما، و خبر آنچه را كه پس از شما خواهد بود، و موضوع بهشت و آتش و فرجام كار شما را در قرآن، نازل فرموده است.[١]

٦/ ٤ شايستگان براى تفسير همه جانبه قرآن‌

٩٥. امام على عليه السلام: اين قرآن، در حقيقت، نوشته‌اى است پوشيده در ميان دو جلد، كه زبان ندارد تا سخن بگويد و ناگزير، نياز به سخنگو دارد و در حقيقت، مردان، از طرف آن سخن مى‌گويند.[٢]

٩٦. امام على عليه السلام: اين، قرآن است. پس آن را به سخن آوريد كه خود، هرگز سخن نخواهد گفت؛ بلكه من شما را از آن، آگاه مى‌كنم. بدانيد كه علم آينده و سخن از گذشته، و داروى دردهاى شما و آنچه مايه نظم [و ترتيب‌] ميان شماست، [همه‌] در قرآن اند.[٣]

٩٧. امام على عليه السلام: اى مردم! خداوند- تبارك و تعالى-، پيامبر صلى الله عليه و آله را سوى شما فرستاد ...

و او، نسخه‌اى از آنچه را كه در كتاب‌هاى [آسمانىِ‌] نخستين بود، برايشان آورد كه كتاب‌هاى پيش از خود را تصديق مى‌كند، و حلال را از حرامِ مشكوك، جدا

[١].

إنَّ اللَّهَ عَزَّ ذِكرُهُ خَتَمَ بِنَبِيِّكُمُ النَّبِيّينَ فَلا نَبِيَّ بَعدَهُ أبَداً، وخَتَمَ بِكِتابِكُمُ الكُتُبَ فَلا كِتابَ بَعدَهُ أبَداً، وأنزَلَ فيهِ تِبيانَ كُلِّ شَي‌ءٍ، وخَلْقَكُم وخَلْقَ السَّماواتِ وَالأَرض، ونَبَأَ ما قَبلَكُم وفَصْلَ ما بَينَكُم وخَبَرَ ما بَعدَكُم، وأمْرَ الجَنَّةِ وَالنّارِ وما أنتُم صائِرونَ إلَيهِ‌ ( الكافى: ج ١ ص ٢٦٩ ح ٣).

[٢].

هذَا القُرآنُ إنَّما هُوَ خَطٌّ مَستورٌ بَينَ الدَّفَّتَينِ، لايَنطِقُ بِلِسانٍ ولابُدَّ لَهُ مِن تَرجُمانٍ، وإنَّما يَنطِقُ عَنهُ الرِّجالُ‌ ( نهج البلاغة: خطبه ١٢٥، الاحتجاج: ج ١ ص ٤٤٠ ح ١٠١).

[٣].

ذلِكَ القُرآنُ فَاستَنطِقوهُ، ولَن يَنطِقَ، ولكِن اخبِرُكُم عَنهُ: ألا إنَّ فيهِ عِلمَ ما يَأتي وَالحَديثَ عَنِ الماضي ودَواءَ دائِكُم ونَظمَ ما بَينَكُم‌ ( نهج البلاغة: خطبه ١٥٨، بحار الأنوار: ج ٩٢ ص ٢٣ ح ٢٤).