گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩٣ - ٨/ ٢ شناخت ناسخ و منسوخ

فصل هشتم: نسخ در قرآن‌

٨/ ١ معناى نسخ و حكمت آن‌

قرآن‌

«هر حكمى را نسخ كنيم يا آن را به [دست‌] فراموشى بسپاريم، بهتر از آن يا مانندش را مى‌آوريم. مگر نمى‌دانى كه خدا بر هر كارى تواناست؟».[١]

حديث‌

١١١. تفسير العيّاشى‌- به نقل از مَسعَدة بن صدقه-: از امام صادق عليه السلام در باره ناسخ و منسوخ، و محكم و متشابه پرسيدم. فرمود: «ناسخ، آن چيزى است كه همچنان بر جاست و به آن عمل مى‌شود. منسوخ، چيزى است كه به آن عمل مى‌شده؛ ولى بعد، آيه‌اى آمده و آن را نسخ كرده است. متشابه، آيه‌اى است كه بر كسى كه از آن شناخت ندارد، مُشتبه مى‌شود».[٢]

٨/ ٢ شناخت ناسخ و منسوخ‌

١١٢. تفسير العيّاشى‌- به نقل از ابو عبد الرحمان سُلَمى-: على عليه السلام بر قاضى‌اى گذشت و

---

[١]. بقره: آيه ١٠٦:« ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ».

[٢].

سَأَلتُ أبا عَبدِاللَّهِ عليه السلام عَنِ النّاسِخِ وَالمَنسوخِ وَالمُحكَمِ وَالمُتَشابِهِ، قالَ: النّاسِخُ الثّابِتُ المَعمولُ بِهِ، وَالمَنسوخُ ما قَد كانَ يُعمَلُ بِهِ ثُمَّ جاءَ ما نَسَخَهُ، وَالمُتَشابِهُ مَا اشتَبَهَ عَلى‌ جاهِلِهِ‌ ( تفسير العيّاشى: ج ١ ص ١١ ح ٧ و ص ١٠ ح ١، بحار الأنوار: ج ٩٢ ص ٣٨٣ ح ٢٢).