گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٦ - ٢/ ٧ انواع وحى به طور كلى

فرستاده‌اى را بفرستد و به اذن او، هر چه بخواهد، وحى نمايد. آرى. اوست بلندمرتبه سنجيده‌كار، و همين گونه، وحى از امر خودمان را به سوى تو وحى كرديم. تو نمى‌دانستى كتاب چيست و نه ايمان [كدام است‌]؛ ولى آن را نورى گردانيديم كه هر كس از بندگان خود را بخواهيم، به وسيله آن، راه مى‌نماييم».[١]

حديث‌

٤٨. بصائر الدرجات‌- به نقل از زُراره-: از امام باقر عليه السلام پرسيدم: رسول، چه كسى است؟

نبى، چه كسى است؟ و مُحدَّث كيست؟

فرمود: «رسول، كسى است كه جبرئيل عليه السلام نزدش مى‌آيد و رو در رو، با وى سخن مى‌گويد. رسول، او را مى‌بيند، همچنان كه يكى از شما، فردى را كه با وى سخن مى‌گويد، مى‌بيند. اين، رسول است.

نبى، كسى است كه در خواب، جبرئيل عليه السلام نزدش مى‌آيد، مانند رؤياى ابراهيم عليه السلام و يا حالت چُرتى كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را مى‌گرفت و در هنگام خواب، جبرئيل عليه السلام نزدش مى‌آمد. نبى، اين گونه است. بعضى از ايشان، رسالت و نبوّت را با هم دارند. براى نمونه، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله رسولى بود كه جبرئيل عليه السلام نزدش مى‌آمد و رو در رو، با وى سخن مى‌گفت و ايشان، او را مى‌ديد و در خواب هم نزدش مى‌آمد.

امّا مُحدَّث، كسى است كه سخن فرشته را مى‌شنود و با او سخن مى‌گويد، بدون آن كه وى را ببيند و بدون اين كه به خواب او هم بيايد».[٢]

---

[١]. شورا: آيه ٥١ و ٥٢:« وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ\* وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا».

[٢].

سَأَلتُ أبا جَعفَرٍ عليه السلام: مَنِ الرَّسولُ؟ مَنِ النَّبِيُّ؟ مَنِ المُحَدَّثُ؟ فَقالَ: الرَّسولُ: الَّذي يأتيهِ جَبرَئيلُ فَيُكَلِّمُهُ قُبُلًا، فَيَراهُ كَما يَرى‌ أحَدُكُمُ الَّذي يُكَلِّمُهُ، فَهذَا الرَّسولُ. وَالنَّبِيُّ: الَّذي يُؤتى‌ فِي النَّومِ؛ نَحوَ رُؤيا إبراهيمَ عليه السلام، ونَحوَ ما كانَ يَأخُذُ رَسولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله مِنَ السُّباتِ إذا أتاهُ جَبرَئيلُ فِي النَّومِ، فَهكَذَا النَّبِيُّ، ومِنهُم مَن يَجتَمِعُ لَهُ الرِّسالَةُ وَالنُّبُوَّةُ، فَكانَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله رَسولًا يَأتيهِ جَبرَئيلُ قُبُلًا فَيُكَلِّمُهُ ويَراهُ ويَأتيهِ فِي النَّومِ. وأَمّا المُحَدَّثُ فَهُوَ الَّذي يَسمَعُ كَلامَ المَلَكِ فَيُحَدِّثُهُ، مِن غَيرِ أن يَراهُ ومِن غَيرِ أن يَأتِيَهُ فِي النَّومِ‌ ( بصائر الدرجات: ص ٣٧١ ح ١٠، بحار الأنوار: ج ١٨ ص ٢٧٠ ح ٣٥).