گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣ - د - ادله و شواهد عقلى

طبرى (م ٣١٠ ق)،[١] شيخ صدوق (م ٣٨١ ق)،[٢] زَمَخشَرى (م ٥٣٨ ق)،[٣] فخر رازى (م ٦٠٦ ق)،[٤] قرطبى (م ٦٧١ ق)،[٥] زَركشى (م ٧٩٤ ق)،[٦] ابن حجر عسقلانى (م ٨٥٢ ق)،[٧] سيوطى (م ٩١١ ق)،[٨] ملّا فتح اللَّه كاشانى (م ٩٨٨ ق)،[٩] بُروسَوى (م ١١٣٧ ق)،[١٠] آلوسى (م ١٢٧٠ ق)،[١١] نهاوندى (م ١٣٧١ ق)[١٢] و زرقانى (معاصر).[١٣]

ديدگاه دوم. نزول دفعى بر قلب پيامبر صلى الله عليه و آله: بنا بر اين ديدگاه، دو نزول قرآن عبارت اند از: نخست، نزول حقيقت يا روح قرآن در شب قدر بر قلب پيامبر صلى الله عليه و آله به صورت دفعى و دوم، نزول آن در قالب الفاظ به صورت آيات و سوره‌ها به گونه تدريجى.

شيخ صدوق،[١٤] فيض كاشانى،[١٥] شيخ ابوعبداللَّه زنجانى‌[١٦] و علامه طباطبايى بر اين باورند. علامه طباطبايى در استحكام‌بخشى به اين ديدگاه و تشريح آن بسيار كوشيده است. بر اساس تبيين او از اين ديدگاه، مقصود از نزول قرآن در شب قدر، نزول‌

[١]. تفسير الطبرى: ج ٢ ص ١٩٦- ١٩٨.

[٢]. بحار الأنوار: ج ١٨ ص ٢٥٠- ٢٥١.

[٣]. الكشاف: ج ١ ص ٣٣٦ و ج ٣ ص ٥٠٠ با تعبير« قيل».

[٤]. تفسير الفخر الرازى: ج ٥ ص ٩٣ و ٩٥.

[٥]. تفسير القرطبى: ج ٢ ص ٢٩٧.

[٦]. البرهان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٢٢٨.

[٧]. أضواء البيان: ج ٩ ص ٣١.

[٨]. الإتقان فى علوم القرآن: ج ١ ص ١١٧.

[٩]. منهج الصادقين: ج ١ ص ٣٩٣.

[١٠]. روح البيان: ج ٤ ص ٤.

[١١]. روح المعانى: ج ٢٥ ص ١١١.

[١٢]. نفحات الرحمن: ج ١ ص ٤٠٢.

[١٣]. مناهل العرفان: ج ١ ص ٤٥- ٤٦.

[١٤]. بحار الأنوار: ج ١٨ ص ٢٥٠- ٢٥١.

[١٥]. ر. ك: تفسير الصافى: ج ١ ص ٦٥.

[١٦]. تاريخ قرآن: ص ٣٥.