یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٣ - نسل جوان یا نسل جدید

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٠٣

آنها بهتر به غور و عمق سخنان من خواهند رسید.

نکته دیگر اینکه علت اینکه در سخنان پیغمبر یا ائمه، پست و بلند، اوج و حضیض هست همین است که مخاطبها مختلف بودهاند.

در جواب یک نفر که سؤال میکند: آیا ممکن است آسمان و زمین در یک تخم مرغ جا بگیرد گفته میشود: بلی، و در جواب کسی دیگر گفته میشود: نه، این محال است. ظاهر این است که اولی چون طرف متکلم و مجادل و هوچی بوده گفته شده بلی و دومی اینطور نبوده بلکه مردی جوینده حقیقت بوده، گفته شده نه.

نکته دیگر اینکه یک فرق مکتب انبیا با مکاتب فلسفی این است که مکاتب فلسفی کلاس خصوصی است و یک منطق یکنواخت دارد، برخلاف منطق انبیا. در مکتب انبیا این اصل هست که «امرنا ان نکلم الناس علی قدر عقولهم» اما در مکاتب فلسفی نیست، زیرا درِ مکاتب انبیا به روی همه باز است به خلاف مکاتب فلسفی که این در فقط به روی عده معین که در حد معین هستند باز است.

میگویند بر سر در مدرسه و باغ معروف افلاطون نوشته بود: هرکس که هندسه نخوانده است حق ورود ندارد. اما بر سر در مدرسه انبیا چنین تابلویی نیست، و به همین جهت فیلسوف به اندازه عقل خودش حرف میزند و پیغمبر به اندازه ظرفیت مستمع. از این روست که سخن فیلسوف یکنواخت است بر خلاف سخن پیغمبر.

بهترین شاگردان فلاسفه آنها هستند که از لحاظ زمان به آنهانزدیکترند، اما انبیا برعکس (رب حامل فقه لیس بفقیه):

این خود یک اصل از اصول اجتهاد و استنباط است که توجه به آن در کیفیت استنباط تأثیر دارد.

نکته دیگر این است که هر اندازه مردم عالمتر بشوند و ظرفیت علمی و فکری آنها بیشتر بشود، بهتر و بیشتر میتوانند استفاده کنند.

ما نباید اینطور فکر کنیم که مثل اعلای مسلمان، مسلمانان صدر اول بودهاند و تا ابد چنین خواهد بود. آنها به اندازه ظرفیت خودشان میتوانستند استفاده کنند. حتماً اگر علم و معرفت زیادتر بشود میتوان جامعهای اسلامی بسی راقیتر از مسلمانان صدر اول به