یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٩ - تعلیم و تربیت اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٧٩

را محترم میشمرد، به آنها شخصیت میداد، آنها را عملًا وادار میکرد که فکر کنند (هرکس که طرف مشورت قرار گیرد احساس مسؤولیت میکند و طبعاً فکر خود را در اطراف کار به جولان درمیآورد) و حال آنکه برای هیچ کس به اندازه رسول خدا زمینه ساختن ابزار بلااراده از انسان میسر نبود؟ برای اینکه تربیت اسلامی نه براساس ساختن موجودات بیانتخاب، بی فکر، آلی و ابزارصفت، وسیله هویتی، نوکرماهیتی بود بلکه براساس رشددادن شخصیتها بود.

ز. ضمن بحثمان سخن از رشد شخصیت آمد. باید بگوییم که یک مکتب تربیتی در جهان، خصوصاً در آمریکا وسیله جان دیوئی و غیره به وجود آمده است که اساس آن آزاد گذاشتن شخصیت است، اما بیشتر توجه اینها از شخصیت به مسائل سکسی و جنسی است همچنان که فروید نیز چنین پیشنهادی دارد [١]. ولی اینها نیمی از شخصیت انسان را درنظر میگیرند که رشد آن مستلزم سایه خشک شدن نیم عالی شخصیت انسان است- رجوع شود به ورقههای «تزکیه نفس».

ح. آیه کریمه قرآن که میفرماید: «و یزکیهم» بنا بر آنچه در تفسیر المیزان جلد ١٩ آمده است (ذیل آیه ٣ سوره جمعه) مقصود نموّ دادن است و این تأیید میکند نظر گذشته ما را.

المیزان: التزکیة تفعیل من الزکاة بمعنی النموّ الصالح الذی یلازم الخیر و البرکة.

تزکیه به معنی نموّ، مستلزم تزکیه به معنی تصفیه هم هست، زیرا هر نموّی مستلزم این است که عوائق و موانع و مزاحمها و علف هرزهها قبلًا ازاله گردند.

و البته آیه کریمه: «محمّد رسول اللَّه و الذین معه اشداء علی الکفار رحماء بینهم تریهم رکعاً سجداً یبتغون فضلًا من اللَّه و رضواناً سیماهم فی وجوههم من اثرالسجود ذلک مثلهم فی التوریة و مثلهم فی الانجیل کزرع