یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٠ - یادداشت جهان و انسان از دیده علی علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٤٢٠

عهده برنمی آید و باید عامل ترس وارد صحنه بشود، پس لازم است که چوب مجازات هم وجود داشته باشد، چون ترس در وجود همه کس هست و برای نظم اجتماع حتماً باید از این عامل استفاده کرد. این عامل، هم در عالم هست و هم در جاهل، هم در بیمار روحی است و هم در سالم روحی، هم در متمدن وجود دارد و هم در وحشی، هم در کودک هست و هم در بزرگ.

اما این عامل را به عنوان اخرالدواء از آن باید استفاده کرد که «اخرالدواء الکی». در آن وقتی که باید استفاده کرد و اجرا کرد نباید عواطف انسان در آنجا حکومت کند. در آنجا باید عقل و منطق نه احساسات آنی حاکم باشد. قرآن کریم میفرماید:

الزانیة و الزانی فاجلدوا کل واحد منهما مائة جلدة و لاتأخذکم بهما رأفة فی دین اللَّه ان کنتم تؤمنون باللَّه والیوم الاخر و لیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین.

اما حساب مجازات یک حساب است و حساب احساسات فردی که کینه و عناد باشد یا ترحم و دلسوزی مطلب دیگر است.

چرا باید احساسات ما مترحّمانه و دلسوزانه باشد؟ برای اینکه [عمل او] ناشی از بیچارگی و ضعف است. پس خود ما باید قوی و بزرگ و بزرگوار باشیم. قرآن کریم میفرماید:

لقد جائکم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمؤمنین رؤف رحیم.

خاصیت روحیه عظیم این است که اینطور باشد.

به قول لرد اویبوری در در آغوش خوشبختی، جلد ٢، صفحه ٩٢:

«مردم همه در حدود خود مانند کودکان نادان، همچون مریضان