یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٩ - یادداشت جهان و انسان از دیده علی علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٤١٩

غابه به، و کیف یذمه بذنب ...

راجع به جمله دوم: و انما ینبغی لاهل العصمة ... باید بگوییم این جمله حکایت میکند از یک نظر وسیع و بزرگ و بزرگوارانه. علی میفرماید درباره اهل معصیت عکس العمل نشان بدهید ولی عکس العمل شما از نوع عکس العملی باشد که درباره بیچارگان و ضعفا و درماندگان انجام میدهید؛ به آنها ترحم کنید، از روی مهربانی دستگیری نمایید زیرا منشأش جهل و عجز و ضعف است. علی مثل این است که منشأ گناهان را بیچارگی و ضعف میداند، اما ضعف روحی.

در اینجا از دو ناحیه باید مطلب را نگریست: از ناحیه اخلاقی و از ناحیه اجتماعی. ناحیه اخلاقی و اجتماعی غیر از ناحیه فردی و عمومی است. مقصود این است که یک وقت از ناحیه احساسات شخص خود ما درباره او حساب میکنیم، یک وقت از این ناحیه است که مصلحت اجتماع درباره کسانی که جنایتی مرتکب میشوند چیست؛ چون تنها آن جانی زندگی نمیکند، دیگران هم زندگی میکنند.

از نظر اجتماعی جانی را باید مجازات کرد. مجازات تنها برای شخص جانی نیست که بگوییم به جای مجازات اصلاحش میکنیم.

اجتماع باید نشان بدهد که فلان جنایت فلان عکس العمل را از طرف اجتماع پشت سر خود دارد تا افرادی که فقط به موجب عامل ترس مرتکب جنایت نمیشوند، نشوند.

اگر تمام افراد برسند به آنجا که احتیاجی به عامل ترس نداشته باشند، بدون عامل ترس هم یعنی از روی فهم و درک و تربیت جنایت نمیکنند، در این وقت البته باید مجازات الغا بشود و تربیت جای آن را بگیرد. البته مقصود این نیست که آن وقت تربیت جای آن را بگیرد. تربیت و تعلیم تا هر اندازهای که بتواند جای ترس را بگیرد باید پیش برود، ولی فرض این است که مواردی هست که تربیت از