یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٧ - یادداشت جهان و انسان از دیده علی علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٤١٧

است که با نظم مخصوصی پهلوی هم قرار گرفته و کار میکنند.

البته بعضی افراد فکرشان منظم نیست و مشوش است.

٨. حیوان ایدئولوژی ندارد، نه چون عقیده کلی ندارد بلکه بالاتر اساساً دستگاه فکری ندارد، تدبیر و فعالیت تدبیری ندارد.

ایدئولوژی داشتن فرع فعالیت تدبیری است.

آقای بازرگان در بعثت و ایدئولوژی صفحه ٤ میگوید:

تعریف ایدئولوژی:

«ایدئولوژی قدیم غریزی و کلی بوده است و در حالت اجمالی خود بهطور کامل عمل مینموده است. علاوه بر آن تقریباً شامل کلیه مراتب و مراحلی که امروزه آنها را به نامهای: هدف، مکتب، روش، تاکتیک، برنامه و غیره مینامیم و فصول جداگانه برای آنها قائل میشویم بوده است؛ در طی قرون متمادی و در نزد اقوام و ملل مختلف رفته رفته معلوم و مستشعر شده، به زبان و قلم درآمده، تفصیل و تفکیک یافته و بالاخره در منطق و مفهوم امروزی ایدئولوژی اختصاص به فلسفه سیاسی و معیار فکری که حاکم بر افکار و اعمال اجتماعی باشد پیدا کرده است. انسان به طورکلی در جهت استشعار و انتخاب و اختیار پیش میرود و میخواهد شخصاً از روی آگاهی و آزادی روش خود را اتخاذ نماید.»

٩. نهج البلاغه، کتاب ٥٣، صفحه ١٨:

هذا ما امر به عبداللَّه علی امیرالمؤمنین مالک بن الحارث الاشتر فی عهده الیه حین ولّاه مصر جبایة خراجها و جهاد عدوها و استصلاح اهلها و عمارة بلادها.

در صفحه ٣٣ میفرماید: