یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٣ - یادداشت جهان بینی اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٦٣

است، یعنی یکی از فلسفههای عبادت این است. ان الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنکر. کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم ...

(رجوع شود به نمره ٢٥).

مسؤولیت:

١٥. عطف به نمره ١٣ آن نوع از جهان بینی تعهد و آگاهی به مسؤولیت ایجاد میکند که در سراسر جهان تعهد و مسؤولیت و مأموریت و رسالت ببیند و انسان را جزئی از کل مسؤول بشناسد.

مثلًا آن جهان بینی که هنگام نظر به جهان میگوید: «ربنا ما خلقت هذا باطلًا» و میگوید: «و اوحی فی کلّ سماء أمرها» و میگوید: و سخّر الشمس و القمر والنّجوم مسخّرات بامره برای هر ذره از ذرات موجودات هدف و رسالت و تعهد و مسؤولیت قائل است. در چنین مکتبی فرد برای خود نسبت به زمین و آسمان و جماد و نبات و حیوان احساس مسؤولیت میکند و برای آنها حقی قائل است. هو أنشأکم من الارض و استعمرکم فیها. رجوع شود به ورقههای «مسؤولیت».

١٦. افرادی امثال سارتر و غیره هرچه در جهان میبینند و میپندارند، بی هدفی و بیرسالتی و بیتعهدی و بیمسؤولیتی است، در عین حال در جامعه انسانی دم از تعهد و مسؤولیت میزنند. هیچ معلوم نیست که ریشه این تعهد و این رسالت و این مسؤولیت کجاست و چطور شده که وجدانها چنین احساسی میکنند. ما البته حق میدهیم که هر انسانی چنین مسؤولیتی داشته باشد و باید داشته باشد، اما سخن در تناقضی است که میان این وجدان و آن فلسفه وجود دارد. رجوع شود به رساله اگزیستانسیالیسم و بحث تعهد.

١٧. شعر سعدی: