یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٧ - جهاد - مسائل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٢٧

حیث وجدتموهم» یا آیه «قاتلوا الذین لا یؤمنون باللَّه و لا بالیوم الاخر و لایحرمون ما حرم اللَّه ...» که غایت را جزیه قرار داده است.

بعضی از مفسرین (ظاهراً) و بعضی از معاندین (مثل کتاب ٢٣ سال) آیات بلاشرط را ناسخ آیات اول دانستهاند. گروه دوم آن را حمل به تغییر روش پیغمبر کردهاند که آن حضرت سه روش داشت:

در مکه مخالف جنگ بود، در اوایل مدینه در حد دفاع جنگ را تجویز کرد، بعدها در اثر پیروزیها به خشونت گرایید و جنگ ابتدایی برای تحمیل عقیده را مجاز شمرد (ر. ک: ٢٣ سال، صفحات ١٣٦ ... و ١٥٤ ...).

علیهذا، هم آیاتی که جهاد رامشروط میکند منسوخ شده و هم آیاتی که دین و مذهب را آزاد اعلام کرده مثل «لکم دینکم ولی دین» و مثل «لا اکراه فی الدین قد تبین الرشد من الغی» و هم آیاتی که میگوید مردم را از طریق حکمت و موعظه حسن و مجادله به احسن دعوت کن [١] و آیه «فمن شاء فلیؤمن ...» و آیه «و لو شاء ربک ... افأنت تکره الناس حتی یکونوا مؤمنین» و آیه «لعلک باخع نفسک ... ان نشأ ننزل علیهم من السماء ایة ...»، ایضاً آیات صلح خواهی (ر. ک: جلسه ٢ تفسیر مسجدالجواد).

٩. آیا آیه «فاذا انسلخ الاشهر الحرم فاقتلوا المشرکین حیث وجدتموهم ...» مخصوص است به مشرکان آن زمان و سرزمین مکه و مدینه و حداکثر جزیرة العرب یا حکمی عام و همیشگی است؟

١٠. آیا جزیه که در قرآن تصریح شده است، نوعی باج است و ظلم و زور است و یا مزد حمایت و نگهداری است و نوع خاصی از مالیات است؟ رجوع است به بحثهای تفسیری مسجدالجواد، جلسه ٤.

١١. ملاک تقسیم بلاد به بلاد اسلام و بلاد کفر، و بلاد کفر به دارالسلم و دارالحرب چیست؟ رجوع شود به حقایق الاسلام عقّاد،