یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١ - بدبینی و خوشبینی به جهان و تأثیر دین در خوشبینی
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٢١
بخت. ایضاً رجوع شود به سخنرانی شب ٢٢ رمضان ٨١ راجع به اینکه فلسفه بخت مولود فقدان عدالت اجتماعی است.
بدبینی و خوشبینی به جهان و تأثیر دین در خوشبینی
آقای فروزانفر در مقدمه احادیث مثنوی میگوید: «از قرن پنجم به بعد بیشتر شعرا تحت تأثیر تعلیمات اسلامی قرار گرفتند و نفوذ معنوی اسلام بیشتر شد.»
به همین جهت است که اثر تعلیمات دینی در سعدی به مراتب بیشتر است از رودکی مثلًا. به همین جهت در سعدی خوشبینی بیشتری است تا رودکی. رودکی در اشعار ذیل پس از بیان رنج و ناملایمات دنیا و ناهمواریهای گیتی، یگانه راه را تخدیر اعصاب و به کاربردن داروی بیهوشی میداند، نظیر بیمار سرطانی غیرقابل علاجی که مرفین به او تزریق کنند، برخلاف سعدی. رودکی میگوید:
ای آن که غمگنی و سزاواری | وندر درون سرشک همی باری | |
رفت آن که رفت و آمد آن که آمد | بود آن که بود خیره چه غم داری | |
هموار کرد خواهی گیتی را | گیتی است کی پذیرد همواری | |
مُستی مکن که نشنود او مُستی | زاری مکن که نشنود او زاری | |
شو تا قیامت زاری کن | کی رفته را به زاری باز آری | |
آزار بیش زین گردون بینی | گر تو به یک بهانه بیازاری | |
گویی گماشته است بلایی او | بر هر که دل بر او تو بگماری | |
ابری پدید نی و کسوفی نی | بگرفت ماه و گشت جهان تاری | |
فرمان کنی و یا نکنی ترسم | بر خویشتن ظفر ندهی باری | |
تا بشکنی سپاه غمان بر دل | آن به که میبیاری و بگساری | |
اندر بلای سخت پدید آید | فضل و بزرگمردی و سالاری | |