یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦ - بانک

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٦

٣. کار دیگر بانک اعتبار دادن است. اعتبار دادن نوعی ضمانت است، یعنی به کسی که مثلًا صدهزار تومان سرمایه دارد صدهزار تومان دیگر اعتبار میدهد و تا این مبلغ، او میتواند معامله کند و به بانک حواله بدهد. بانک به ازای اعتباری که داده سود میگیرد.

٤. کار دیگر بانک مسأله تنزیل چک و سفته است. چکها و سفتهها را به قیمت کمتری میخرد و در موقع مقرر تمام پول را از طرف وصول میکند.

٥. کار دیگر بانک رهن است. در مقابل پولی که میدهد چیزی را گرو میگیرد ولی آن چیز را تحت تصرف خود نمیآورد بلکه سود معینی روی آن میکشد. به هرحال از لحاظ قرض، قرض به سود است. ولی عمل رهن اختصاص دارد به بعضی بانکها مثل عمل کارگشایی.

٦. بسیاری از فقهای معاصر و از آن جمله صاحب کتاب البحوث الفقهیة (صفحه ٧٥) عمل قرض به بانک و سود گرفتن از آن را تحت عنوان اینکه خرید و فروش است نه قرض، و اسکناس جنس ربوی نیست، تصحیح میکنند.

٧. در کتاب بحوث فقهیه بین سپرده مدتدار (شاید سپرده موقت اصطلاحاً) و بین پس انداز که هروقت بخواهد میتواند پس بگیرد فرق میگذارد، اولی را قابل تنزیل بر بیع میداند ولی دومی را قابل نمیداند.

٨. بانک پولی را که میگیرد سه جور فرض میشود: یکی اینکه اصلًا سودی ندهد. شاید حساب جاری از این قبیل است. بانک در این گونه موارد نه سودی میدهد و نه حق العمل میگیرد. دوم آنکه پول را برای مدت معینی میگیرد و صاحبش قبل از انقضای مدت نمیتواند از بانک مطالبه کند. در این صورت بانک سود با درصد معینی که شاید حداکثر درصدهایش باشد به صاحب پول میدهد.

سوم اینکه پول را به عنوان پس انداز میگیرد و سود میدهد و صاحب پول در هر وقتی حق مطالبه دارد ولی بانک سود کمتر از سپردههای