روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٨ - ترجمه

باشد به معنى مفعول،كالذّبح و النّفض [١]و النّقض،و نسى و منسىّ يكى باشد بمعنى، و لكن جمع براى اختلاف لفظين كرد،كالنّأى و البعد.

عبد اللّه عبّاس گفت:اراد شيئا متروكا،چيزى بگذاشته،من قولهم:نسى اى ترك.

قتاده گفت:شيئا لا يعرف و لا يذكر؟چيزى كه كسى نشناسد و نام نبرد.عكرمه و ضحّاك و مجاهد گفتند:حيضة ملقاة،ربيع گفت:سقط باشد،كودك كه از شكم مادر بيوفتد.عطاء بن ابى مسلم [٢]گفت:معنى آن است كه،ليتني لم اخلق، كاشكى مرا نيافريده بودندى.فرّاء گفت:آن خرقه باشد كه زن حايض بيندازد آن را، و اصل اشتقاق آن است كه ما گفتيم،قال الشّاعر،انشده ابو عبيده:

أ تجعلنا قشرا لكلب [٣]قضاعة و لست بنسى في معدّ و لا دخل
فَنٰادٰاهٰا مِنْ تَحْتِهٰا، نافع و حمزه و كسائى خواندند و حسن و ابو جعفر و شيبه: مِنْ تَحْتِهٰا ،به كسر«ميم»و«تا»بر حرف جر،و باقى قرّاء،به فتح«ميم»و نصب«تا» «تحت». فَنٰادٰاهٰا ،ندا كرد او را از زير آن درخت [٤]،و آن جبريل بود-عليه السّلام.و آن‌كه«من»خواند،به فتح«ميم»گفت:عيسى بود كه او را ندا كرد. أَلاّٰ تَحْزَنِي ، نگر!تا اندوه ندارى كه خداى تعالى در زير تو سرىّ كرد.جملۀ مفسّران گفتند:مراد جوى كوچك است،و كذلك الجدول،و الجعفر،قال لبيد:

فتوسّطا عرض السّرىّ فصدّعا مسجورة متجاورا قلاّمها [٥]
و قال آخر:

سلم ترى [٦]الدّالي منه ازورا اذا يعبّ [٧]فى السّريّ هرهرا