١-علوم طبيعى ٢-رياضى ٣-علوم الهى يا فلسفه نظرى ٤-علوم سياست يا تدبير منزل ٥-علم اخلاق در منطق المشرقيين ابتدا علوم را بدو قسمت اصلى و فرعى تقسيم كرده است و علوم فرعيه را عبارت از«طب»،«فلاحت» «نجوم»و صنعتهاى ديگر ميداند.و علوم اصلى را نيز دو قسمت ميكند يكى امور مربوط بعالم كه فلسفه است و در اين باب منطق را آلت آن ميداند.

و قسمت ديگر علوم اصلى را به علوم عملى و نظرى تقسم كرده است و هر يك را نيز باقسامى تقسيم كرده است.

در رساله ديگرى كه در حدود و تعاريف است اصطلاحات مختلف را توضيح داده است و شايد اين كار را بتقليد از ابو نصر فارابى انجام داده است در اين رساله اصطلاحات فلسفه را ذكر و بطور اختصار تعريف كرده است.

از شيخ رسالۀ ديگرى در تقسيم علوم بچاپ رسيده است كه در اين رساله علوم عقلى را ابتدا دو قسمت كرده است نظرى و عملى و اقسام هر يك را برشمرده است.

اول اقسام حكمت اصلى طبيعى را شمرده است و بعد اقسام حكمت فرعى طبيعى را ذكر كرده است و بالاخره حكمت رياضى را هم باصلى و فرعى تقسيم كرده است و اقسام اصلى و فرعى آن را برشمرده است و همين طور حكمت الهى را باصلى وفرعى تقسيم كرده است و سرانجام ابواب و اقسام نه‌گانه منطق را ذكر كرده است.

از اين گونه تقسيم‌ها در علوم چنانكه بعدا خواهيم ديد قطب الدين شيرازى در كتاب درة التاج بطورى كامل پيروى كرده است.

شيخ در منطقيات حكمت علائى چيزى زيادتر از منطق اشارات ندارد بلكه خلاصۀ از همان است لكن در صناعات خمس منطقيات شفا مباحث جالبى دارد بويژه در بابهاى«خطابه،مغالطه،شعر»كه در توضيح مطالب و شرح مسائل دقت خاصى كرده است.

در مقدمه حى بن يقطان از منطق بعلم فراست تعبير كرده است وى در كتاب عروضيه از روش ارسطو پيروى كرده است و باختصار همه اجزاء منطق را در آن آورده است و در كتاب شفا بطور مبسوط از آن بحث كرده است.

٣-ابو عبيد عبد الواحد بن محمد - الجوزجاني شاگرد شيخ الرئيس است كه تا آخر عمر با شيخ بود و بعضى از كتب شيخ را مانند رياضيات نجات،رياضى و موسيقى دانشنامه كامل كرد.

٤-بهمنيار:ابو الحسن بهمنيار بن مرزبان از زردشتيان آذربايجان است و كتاب المباحثات شيخ اغلب پاسخ سؤالات وى است او از شاگردان دانشمند شيخ است در سال ٤٥٨ وفات يافت از آثار اوست كتاب التحصيل در منطق و فلسفه و كتابهاى ديگرى در فلسفه دارد كه همه از كتب مهم و معتبر بوده است و سالها در مدارس علمى مورد تدريس و استفاده