بيان شد كه منطق:فن فكر كردن و انديشيدن است و فنى است كه فكر انسان را بر اصول و قواعد معينى منظم ميدارد و بدين جهت گفته‌اند:منطق علمى است دستورى كه دستور فكر كردن و استدلال كردن درست را ياد ميدهد.و يا علم بقواعد و قوانينى است كه رعايت آن فكر انسان را از خطا و لغزش مصون ميدارد.

آنچه در كلمات قدماء،فلاسفه اسلام و منطقيان از تعريف فن منطق معمول شده است اين است كه«منطق آلتى است قانونى كه رعايت كردن آن موجب حفظ و صيانت ذهن انسان است از خطا در فكر.»و بدين ترتيب ملاحظه ميشود كه منطق را آلت قانونى دانسته‌اند.و چون اساس فكر و انديشه بشرى از تصورات و سپس تصديقات شروع ميشود كه منشأ و مبدأ آن هم حواس ظاهرى انسان است بدين جهت موضوع مهم و اساسى كه مورد بحث فن منطق است تصورات و تصديقات است، آن هم نه مطلق تصورات و تصديقات زيرا چنانكه در محل خود محقق شده است هر يك از تصورات و تصديقات انسانى بر دو قسم‌اند:

تصورات و تصديقات بديهى اولى كه نياز چندانى بفكر و تأمل و تعمق و بالاخره استدلال و ترتيب قياس ندارد و همانها اساس معارف و شناسائى بشراند.و ديگر تصورات و تصديقات اكتسابى و نظرى كه از راه تفكر و انديشه و ترتيب قياس و تنظيم استدلال حاصل ميشود و اساس كارمنطق و هدف از آن همين است.

پس آنچه موضوع و مورد بحث منطق و منطقى است تصورات و تصديقات بديهى است اولا بدان جهت كه اساس تفكر و بناى استدلال بر آنها استوار است.

و از اينجا معلوم ميشود كه هدف و غرض اساسى از منطق كشف مجهولات و بدست آوردن امور نامعلوم است از راه ترتيب و تنظيم مقدمات معلومه كه هرگاه تمام شرائط و لواحق مقدمات و قياسات رعايت شده نتايجى قطعى و مسلم و واقعى بدست مى‌آيد و از اين رو گفته‌اند:

فائده منطق مصونيت فكر است از خطا در استدلال.

اين تصورات بديهى را«معرف»و تصديقات بديهى را«حجت»ناميده‌اند «خواجه طوسى»در تعريف و فائده منطق گويد:

علم منطق شناختن معنيهائيست كه از آن معانى رسيدن بانواع علوم مكتسب ممكن باشد و آنكه از هر معنى بكدام علم توان رسيد.و دانستن كيفيت تصرف در هر معنى بروجه مؤدى مطلوب و بر وجهى كه مؤدى نباشد بمطلوب....

و صناعت منطق آن بود كه با شناختن معانى و دانستن كيفيت تصرف ملكه شدن اين دو فضيلت نيز مقارن باشد.

چنانكه بى‌رويت و فكرى اصناف معانى شناسد و از انواع تصرفات متمكن بود تا بر اكتشاف انواع علوم قادر بود و از ضلالت و حيرت ايمن بود و بر مزال اقدام اهل ظلال واقف.